Anormal Uterin Kanama: Aşırı ve Düzensiz Adet Kanamasının Nedenleri, Tanısı ve Tedavisi

Adet kanamasının normalden fazla olması, uzun sürmesi, sıklaşması, düzensiz hale gelmesi veya adet dönemleri dışında kanama görülmesi anormal uterin kanama olarak değerlendirilir. Üreme çağındaki kadınlarda oldukça sık görülen bu durum bazen hormonal ve geçici nedenlerden kaynaklanırken; rahim içi polip, miyom, adenomyozis, endometrial hiperplazi ve daha nadiren rahim kanseri gibi yapısal nedenlerle de ilişkili olabilir.

Bu nedenle anormal kanamada yalnızca kanamayı azaltmak değil, kanamanın nedenini belirlemek önemlidir.

Değerlendirmede hastanın yaşı, kanamanın şekli, gebelik olasılığı, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar dikkate alınır. Jinekolojik muayene, transvajinal ultrasonografi ve gerekli hastalarda endometrial biyopsi, salin infüzyon sonografisi veya histeroskopi tanıya yardımcı olur.

Anormal Uterin Kanama Nedir?

Normal adet döngüsü belirli sınırlar içerisinde kişiden kişiye değişebilir. Adetlerin yaklaşık 24–38 günlük aralıklarla olması ve kanamanın sekiz günü aşmaması normal sınırlar içerisinde değerlendirilir.

Anormal uterin kanama ise kanamanın miktarı, süresi, sıklığı veya düzeninde normal kabul edilen sınırların dışına çıkılmasıdır.

Daha önce menoraji, metroraji, menometroraji veya disfonksiyonel uterin kanama gibi farklı terimler kullanılmış olsa da günümüzde kanamanın özelliklerini daha açık tanımlayan ifadeler tercih edilmektedir.

Hangi Adet Kanamaları Normal Değildir?

Aşağıdaki durumlarda anormal uterin kanama açısından değerlendirme gerekebilir:

• Adet kanamasının sekiz günden uzun sürmesi

• Adetlerin 24 günden daha sık görülmesi

• Adetler arasında kanama olması

• Kanama miktarının belirgin şekilde artması

• Gece ped veya tampon değiştirme ihtiyacı olması

• Büyük pıhtılarla birlikte kanama görülmesi

• Kanamanın günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemesi

• Uzun süren kanamaya halsizlik, çarpıntı veya nefes darlığının eşlik etmesi

• Menopoz sonrasında yeniden vajinal kanama başlaması

Kanama miktarını mililitre olarak ölçmek günlük yaşamda kolay değildir. Bu nedenle kullanılan ped veya tampon sayısı, pıhtıların büyüklüğü, gece ürün değiştirme ihtiyacı ve kanamanın yaşam kalitesine etkisi değerlendirmede önemlidir.

Aşırı Adet Kanaması Nedir?

Aşırı adet kanaması, kadının fiziksel, sosyal veya günlük yaşamını etkileyebilecek düzeyde fazla menstruel kan kaybıdır.

Klasik olarak bir adet döneminde 80 mL'nin üzerinde kan kaybı ağır menstruel kanama olarak tanımlanmıştır. Ancak günlük pratikte kanama miktarının doğrudan ölçülmesi çoğu zaman mümkün değildir.

Bu nedenle hastanın öyküsü son derece değerlidir.

Ped veya tamponların çok kısa aralıklarla tamamen dolması, aynı anda birden fazla koruyucu ürün kullanılması, gece kanama nedeniyle uyanılması veya büyük pıhtıların gelmesi kanamanın fazla olabileceğini düşündürebilir.

Anormal Uterin Kanamanın Nedenleri Nelerdir?

Anormal uterin kanamanın çok sayıda nedeni olabilir.

Bu nedenlerin sistematik olarak değerlendirilmesi amacıyla PALM-COEIN sınıflaması kullanılır.

PALM grubu rahimde yapısal olarak gösterilebilen nedenleri içerirken, COEIN grubu yapısal olmayan nedenleri kapsar.

PALM-COEIN Sınıflaması Nedir?

PALM grubunda:

Polip

Adenomyozis

Leiomyom yani miyom

Malignite ve endometrial hiperplazi

yer alır.

COEIN grubunda ise:

Koagülopati

Ovulatuvar bozukluk

Endometrial nedenler

İyatrojenik nedenler

Henüz başka şekilde sınıflandırılamayan nedenler

bulunur.

Bu sınıflama önemlidir çünkü aynı şekilde görünen kanamanın altında tamamen farklı hastalıklar bulunabilir.

Rahim İçi Polipler Kanama Yapar mı?

Evet. Endometrial polipler anormal uterin kanamanın yapısal nedenlerinden biridir.

Polipler rahim içini döşeyen endometrium tabakasından gelişir. Özellikle adetler arasında lekelenme, düzensiz kanama veya menopoz sonrası kanama ile ortaya çıkabilirler.

Transvajinal ultrasonografide polipten şüphelenilebilir. Ancak rahim içerisindeki küçük lezyonların değerlendirilmesinde salin infüzyon sonografisi veya histeroskopi daha ayrıntılı bilgi sağlayabilir.

Histeroskopinin önemli avantajı rahim içerisinin doğrudan görülmesine olanak sağlamasıdır. Uygun hastalarda polip aynı işlem sırasında çıkarılarak patolojik incelemeye gönderilebilir.

Miyomlar Aşırı Adet Kanamasına Neden Olabilir mi?

Miyomlar rahmin iyi huylu düz kas tümörleridir ve oldukça sık görülür.

Ancak her miyom kanama yapmaz.

Kanama açısından özellikle rahim boşluğuna doğru büyüyen submüköz miyomlar önemlidir. Rahim boşluğunu bozan miyomlar aşırı ve uzun süren adet kanamalarına neden olabilir.

Miyomun yalnızca büyüklüğü değil, rahim içerisindeki yerleşimi de tedavi kararında önemlidir.

Transvajinal ultrasonografi miyomların değerlendirilmesinde temel görüntüleme yöntemlerinden biridir. Rahim boşluğuyla ilişkisi net olarak değerlendirilemeyen lezyonlarda salin infüzyon sonografisi veya histeroskopi kullanılabilir.

Adenomyozis Nedir?

Adenomyozis, endometrial bez ve stromanın rahmin kas tabakası içerisinde bulunmasıyla karakterize bir durumdur.

Aşırı adet kanaması ve ağrılı adetlerle ilişkili olabilir.

Bazı hastalarda uterus büyümüş ve hassas olabilir. Transvajinal ultrasonografi adenomyozis değerlendirmesinde kullanılabilir.

Tedavi hastanın yaşı, yakınmaları, gebelik beklentisi ve bulguların şiddetine göre planlanır.

Yumurtlama Bozukluğu Düzensiz Kanama Yapar mı?

Evet.

Normal menstruel döngüde ovulasyon sonrasında progesteron salgılanır. Ovulasyonun düzenli olmadığı durumlarda endometrium uzun süre östrojen etkisi altında kalabilir ve düzensiz şekilde dökülebilir.

Bu durum bazen uzun süre adet görmeme sonrasında yoğun kanama şeklinde ortaya çıkabilir.

Ovulatuvar bozukluklar ergenlik döneminde ve menopoz öncesindeki yıllarda daha sık görülebilir.

Polikistik over sendromu, tiroid hastalıkları, hiperprolaktinemi ve bazı hormonal bozukluklar da ovulasyonu etkileyerek düzensiz kanamaya neden olabilir.

Anormal Kanamada Gebelik Mutlaka Dışlanmalı mı?

Üreme çağındaki bir kadında anormal vajinal kanama değerlendirilirken gebelik olasılığı mutlaka düşünülmelidir.

Normal rahim içi gebelik, düşük veya dış gebelik vajinal kanamayla ortaya çıkabilir.

Bu nedenle gerekli hastalarda gebelik testi değerlendirmedeki ilk basamaklardan biridir.

Özellikle adet gecikmesini takip eden kanama ve kasık ağrısı varsa dış gebelik olasılığı da göz önünde bulundurulmalıdır.

Anormal Uterin Kanamada Jinekolojik Muayene

Tanıda ayrıntılı öykü ve fizik muayene önemlidir.

Kanamanın ne zaman başladığı, adetlerle ilişkisi, süresi ve miktarı sorgulanır. Hastanın kullandığı ilaçlar, doğum kontrol yöntemleri, önceki gebelikleri, jinekolojik hastalıkları ve eşlik eden sistemik hastalıkları değerlendirilir.

Spekulum muayenesinde kanamanın gerçekten rahimden gelip gelmediği değerlendirilir.

Çünkü servikal polipler, serviks hastalıkları, vajinal lezyonlar ve bazı vulvar hastalıklar da vajinal kanama şikâyetine neden olabilir.

Gerekli hastalarda servikal değerlendirme ve Pap smear/HPV taraması da planlanabilir.

Anormal Uterin Kanamada Hangi Kan Testleri Yapılır?

Laboratuvar değerlendirmesi hastanın yaşına, yakınmalarına ve klinik bulgularına göre planlanır.

Üreme çağındaki kadınlarda gebelik testi önemlidir.

Aşırı veya uzun süren kanaması bulunan hastalarda tam kan sayımı yapılarak anemi açısından değerlendirme yapılabilir.

Klinik şüphe varsa tiroid fonksiyonları veya diğer hormonal testler istenebilir.

Kanama bozukluğunu düşündüren öyküsü bulunan hastalarda koagülasyon bozuklukları açısından ek değerlendirme gerekebilir.

Anormal Uterin Kanamada Ultrasonografi

Transvajinal ultrasonografi anormal uterin kanamanın değerlendirilmesindeki en önemli görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Ultrasonografi ile uterus, endometrium ve overler birlikte değerlendirilebilir.

Miyomlar, endometrial kalınlaşma, bazı endometrial polipler, adenomyozis bulguları ve over patolojileri hakkında önemli bilgiler elde edilebilir.

Ancak ultrasonografide endometriumun kalın görülmesi tek başına belirli bir hastalık tanısı koydurmaz. Endometriumun görünümü hastanın yaşı, adet döngüsünün hangi döneminde olduğu ve menopoz durumu ile birlikte değerlendirilmelidir.

Salin İnfüzyon Sonografisi Nedir?

Salin infüzyon sonografisi, rahim boşluğuna ince bir kateter aracılığıyla steril sıvı verilerek transvajinal ultrasonografi yapılmasıdır.

Verilen sıvı rahim boşluğunu birbirinden ayırarak kavite içerisindeki lezyonların daha belirgin görülmesini sağlayabilir.

Özellikle endometrial polip ve submüköz miyom gibi rahim boşluğuna doğru büyüyen lezyonların değerlendirilmesinde yararlıdır.

Böylece standart ultrasonografide net olarak ayırt edilemeyen bazı fokal endometrial lezyonlar daha iyi gösterilebilir.

Endometrial Biyopsi Nedir?

Endometrial biyopsi, rahim içini döşeyen endometrium tabakasından küçük bir doku örneği alınarak patolojik incelemeye gönderilmesidir.

Anormal uterin kanamanın değerlendirilmesinde her hastaya biyopsi yapılması gerekmez.

Ancak belirli yaş ve risk gruplarında endometrial hiperplazi veya endometrium kanseri olasılığının dışlanması için endometrial örnekleme önem kazanır.

45 Yaş Üzerinde Anormal Kanama Neden Önemlidir?

Anormal uterin kanaması bulunan 45 yaş ve üzerindeki kadınlarda endometrial örnekleme daha önemli hale gelir.

Bunun temel nedeni yaş ilerledikçe endometrial hiperplazi ve endometrium kanseri riskinin artmasıdır.

45 yaşın altındaki kadınlarda ise persistan kanama, tedaviye yanıt vermeyen kanama veya endometriumun uzun süre karşılanmamış östrojen etkisinde kalmasına yol açabilecek risk faktörleri varsa biyopsi düşünülebilir.

Bu nedenle “ultrasonda ciddi bir şey görünmedi” ifadesi her hastada değerlendirmeyi sonlandırmak için yeterli olmayabilir.

Yaş, risk faktörleri ve kanamanın özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.

Endometrium Kalınlaşması Ne Anlama Gelir?

Endometrium rahmin iç yüzeyini kaplayan ve adet döngüsü boyunca hormonların etkisiyle değişen dokudur.

Üreme çağındaki kadınlarda endometrium kalınlığı adet döngüsünün dönemine göre doğal olarak değişir.

Bu nedenle yalnızca bir ultrason ölçümüne bakılarak endometrial hiperplazi tanısı konulamaz.

Ancak anormal kanama ile birlikte endometriumda kalınlaşma, düzensizlik veya fokal lezyon görülmesi durumunda hastanın yaşına ve risk faktörlerine göre ileri değerlendirme gerekebilir.

Gerekli hastalarda endometrial biyopsi veya histeroskopi ile rahim içinin doğrudan değerlendirilmesi planlanabilir.

Endometrial Hiperplazi Nedir?

Endometrial hiperplazi, endometrium bezlerinin artışıyla karakterize bir durumdur.

Özellikle uzun süreli karşılanmamış östrojen etkisi endometrial proliferasyona neden olabilir.

Endometrial hiperplazilerin tamamı aynı değildir. Atipi bulunup bulunmaması ve patolojik özellikler tedavi yaklaşımını önemli ölçüde değiştirir.

Bazı hiperplaziler progesteron içeren tedavilerle yönetilebilirken, atipik hiperplazi ve eşlik eden kanser olasılığı farklı bir yaklaşım gerektirir.

Bu nedenle ultrasonografide “endometrium kalın” görülmesiyle hiperplazi tanısı konulmamalı; gerekli hastalarda doku tanısı elde edilmelidir.

Histeroskopi Nedir?

Histeroskopi, ince bir kamera sistemiyle rahim ağzından girilerek rahim boşluğunun doğrudan görüntülenmesidir.

Rahim içerisinde bulunan polip, submüköz miyom ve diğer fokal lezyonlar doğrudan görülebilir.

Histeroskopinin önemli avantajlarından biri yalnızca tanı koymaya yardımcı olması değil, uygun hastalarda aynı seansta tedavi yapılabilmesine de olanak sağlamasıdır.

Örneğin rahim içerisinde kanamaya neden olan bir polip histeroskopi sırasında çıkarılabilir ve patolojik incelemeye gönderilebilir.

Ultrason Normal Olduğu Halde Histeroskopi Gerekebilir mi?

Evet.

Transvajinal ultrasonografi son derece değerli olmakla birlikte rahim boşluğundaki küçük veya fokal lezyonların tamamını her zaman gösteremeyebilir.

Özellikle kanaması devam eden ve rahim içi patolojiden şüphelenilen hastalarda salin infüzyon sonografisi veya histeroskopi düşünülebilir.

Histeroskopi rahim boşluğunun doğrudan değerlendirilmesini ve şüpheli bölgeden hedeflenmiş örnek alınmasını sağlar.

Menopoz Sonrası Kanama Neden Önemlidir?

Menopoz sonrasında ortaya çıkan vajinal kanama normal kabul edilmemeli ve değerlendirilmelidir.

Menopoz sonrası kanamanın birçok iyi huylu nedeni bulunabilir. Ancak endometrial hiperplazi ve endometrium kanseri olasılığının dışlanması gerekir.

Değerlendirmede transvajinal ultrasonografi önemli bir ilk basamaktır.

Endometriumun görünümü ve kalınlığı değerlendirilir. Hastanın özelliklerine göre endometrial biyopsi veya histeroskopi gerekebilir.

Özellikle tekrarlayan veya devam eden menopoz sonrası kanamalarda ilk değerlendirmenin normal olması şikâyetin göz ardı edilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Anormal Uterin Kanama Kanser Belirtisi midir?

Anormal uterin kanaması olan kadınların büyük bölümünde neden kanser değildir.

Miyom, polip, adenomyozis ve ovulasyon bozuklukları çok daha sık görülen nedenler arasındadır.

Ancak özellikle 45 yaş üzerindeki kadınlarda, menopoz sonrası kanamada veya endometrium kanseri açısından risk faktörleri bulunan hastalarda malignite olasılığının dışlanması önemlidir.

Endometrium kanseri çoğu hastada erken dönemde anormal vajinal kanamayla belirti verebilir.

Bu nedenle özellikle menopoz sonrası kanamanın geciktirilmeden değerlendirilmesi önemlidir.

Anormal Uterin Kanama Nasıl Tedavi Edilir?

Anormal uterin kanamanın tek bir tedavisi yoktur.

Tedavi kanamanın nedenine, hastanın yaşına, kanamanın şiddetine, anemi bulunup bulunmamasına ve gelecekte gebelik isteğine göre planlanır.

Yapısal bir problem saptanmayan bazı hastalarda hormonal veya diğer medikal tedaviler kullanılabilir.

Polip veya rahim boşluğuna uzanan submüköz miyom gibi yapısal bir neden saptanırsa histeroskopik tedavi düşünülebilir.

Endometrial hiperplazi saptanırsa patolojik tipe göre medikal veya cerrahi tedavi planlanır.

Kanser saptanması durumunda ise tedavi jinekolojik onkoloji prensiplerine göre düzenlenir.

Bu nedenle doğru yaklaşım yalnızca kanamayı durdurmak değil, önce kanamanın nedenini ortaya koymaktır.

Anormal Kanamada Neden Tanı ve Tedavi Birlikte Planlanmalıdır?

Uzun süren veya tekrarlayan kanamalarda yalnızca kanama azaltıcı ilaçların tekrar tekrar kullanılması altta yatan nedeni ortadan kaldırmayabilir.

Örneğin rahim içerisinde polip bulunan bir hastayla ovulasyon bozukluğu bulunan bir hastanın tedavisi aynı değildir.

Benzer şekilde submüköz miyom, endometrial hiperplazi ve endometrium kanseri tamamen farklı tedaviler gerektirir.

Bu nedenle anormal uterin kanamanın değerlendirilmesinde jinekolojik muayene, transvajinal ultrasonografi ve gerektiğinde endometrial örnekleme veya histeroskopi birbirini tamamlayan yöntemlerdir.

İzmir'de Anormal Uterin Kanama Değerlendirmesi

Aşırı adet kanaması, düzensiz adet, ara kanama veya menopoz sonrası kanama şikâyeti bulunan hastalarda değerlendirme kanamanın yalnızca geçici olarak durdurulmasına odaklanmamalıdır.

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç'ın İzmir Karşıyaka–Mavişehir'deki kliniğinde anormal uterin kanama değerlendirmesinde ayrıntılı jinekolojik öykü, jinekolojik muayene ve transvajinal ultrasonografi birlikte değerlendirilerek kanamanın olası nedeni araştırılır.

Rahim içerisinde polip, submüköz miyom veya endometrial bir patolojiden şüphelenildiğinde gerekli hastalarda endometrial örnekleme ve histeroskopik değerlendirme planlanabilir.

Bu yaklaşım özellikle rahim içerisindeki fokal lezyonlarda önemlidir. Histeroskopi ile rahim boşluğu doğrudan değerlendirilebilir ve uygun hastalarda polip veya submüköz miyom gibi kanamaya neden olan lezyonlara aynı seansta müdahale edilebilir.

Jinekolojik onkoloji deneyimi ise özellikle endometrial hiperplazi, atipili lezyonlar, menopoz sonrası kanama veya endometrium kanseri şüphesi bulunan hastaların değerlendirilmesinde önem kazanır.

Amaç her kanama şikâyetinde ileri işlem yapmak değil; hangi hastanın yalnızca takip veya medikal tedaviye, hangi hastanın endometrial biyopsiye, hangi hastanın histeroskopiye ve hangi hastanın daha ileri değerlendirmeye ihtiyaç duyduğunu doğru belirlemektir.

Ne Zaman Jinekoloğa Başvurulmalı?

Adetleriniz belirgin şekilde ağırlaştıysa, kanamanız sekiz günden uzun sürüyorsa, adet aralarında kanama oluyorsa, büyük pıhtılar geliyorsa veya kanama nedeniyle günlük yaşamınız etkileniyorsa jinekolojik değerlendirme uygun olur.

Özellikle 45 yaşından sonra başlayan yeni bir düzensiz kanama daha dikkatli değerlendirilmelidir.

Menopoz sonrasında meydana gelen tek bir vajinal kanama veya lekelenme bile değerlendirilmelidir.

Şiddetli ve kontrol edilemeyen kanama, bayılma, belirgin baş dönmesi, nefes darlığı veya ciddi halsizlik varsa ise rutin randevu beklenmeden acil değerlendirme gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Çok adet görmek normal mi?

Her kadının adet miktarı aynı değildir. Ancak kanamanın günlük yaşamı bozacak kadar artması, sekiz günden uzun sürmesi, çok sık ped değiştirme ihtiyacı veya büyük pıhtılar görülmesi değerlendirme gerektirebilir.

Düzensiz kanama neden olur?

Ovulasyon bozuklukları, polipler, miyomlar, adenomyozis, hormonal hastalıklar, bazı ilaçlar, gebelikle ilişkili durumlar ve endometrial hastalıklar düzensiz kanamaya neden olabilir.

Anormal kanamada ultrason yeterli midir?

Her zaman değil. Transvajinal ultrasonografi ilk değerlendirmede çok önemlidir ancak gerekli hastalarda endometrial biyopsi, salin infüzyon sonografisi veya histeroskopi gerekebilir.

Rahim içi polip kanama yapar mı?

Evet. Endometrial polipler özellikle ara kanama ve düzensiz kanamaya neden olabilir. Histeroskopi ile doğrudan görülerek uygun hastalarda çıkarılabilir.

Endometrium kalınlaşması kanser anlamına mı gelir?

Hayır. Özellikle adet gören kadınlarda endometrium kalınlığı döngü boyunca değişir. Ancak yaş, kanama şekli, menopoz durumu ve diğer risk faktörleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Endometrial biyopsi kimlere yapılır?

Her anormal kanaması olan kadına biyopsi yapılmaz. Özellikle 45 yaş ve üzerindeki anormal kanamalarda ve daha genç olup belirli risk faktörleri veya persistan kanaması bulunan hastalarda endometrial örnekleme değerlendirilebilir.

Menopoz sonrası bir kez kanama olması önemli midir?

Evet. Menopoz sonrası vajinal kanama bir kez meydana gelmiş olsa bile değerlendirilmelidir. Bunun nedeni mutlaka kanser olduğu anlamına gelmez; ancak endometrial patolojilerin dışlanması gerekir.

Histeroskopi ile polip aynı anda alınabilir mi?

Uygun hastalarda evet. Histeroskopi rahim içerisinin doğrudan görülmesini sağlar ve polip gibi bazı rahim içi lezyonlar aynı seansta çıkarılabilir.