Dermoid Kist (Matür Kistik Teratom): Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Yumurtalık teratomları, farklı doku tiplerini içerebilen germ hücreli yumurtalık tümörleridir. Teratomlar olgunlaşmamış ve olgun teratomlar olarak iki ana gruba ayrılır.

Günlük jinekoloji pratiğinde en sık karşılaşılan form matür kistik teratom, diğer adıyla dermoid kisttir. Matür kistik teratomlar iyi huyludur ve özellikle üreme çağındaki kadınlarda sık görülür.

Dermoid kistlerin içerisinde yağ, saç, deri, diş, kemik veya kıkırdak gibi farklı dokular bulunabilir. Bu özellikleri nedeniyle ultrasonografide diğer yumurtalık kistlerinden oldukça farklı görüntüler oluşturabilirler.

Dermoid Kist Nedir?

Matür teratomlar üç germ hücre tabakasından gelişebilen olgun dokular içerir:

• Ektoderm
• Mezoderm
• Endoderm

Matür teratomların büyük çoğunluğu kistik yapıdadır ve matür kistik teratom veya dermoid kist olarak adlandırılır.

Bu kistlerin içerisinde en sık deri ve deri ekleri bulunur.

Kist boşluğunda yağlı materyal, saç ve sebase bezlerin salgıları görülebilir.

Dermoid Kistin İçinde Saç ve Diş Olabilir mi?

Evet.

Dermoid kistlerin en dikkat çekici özelliklerinden biri farklı olgun dokuları içerebilmesidir.

Kist içerisinde;

• Saç
• Yağ dokusu
• Deri
• Sebase materyal
• Diş
• Kemik
• Kıkırdak

bulunabilir.

Bu görünüm ürkütücü olabilse de matür kistik teratomun kendisi iyi huylu bir yumurtalık tümörüdür.

Rokitansky Nodülü Nedir?

Dermoid kist içerisinde sıklıkla kist duvarından boşluğa doğru uzanan solid bir çıkıntı bulunabilir.

Bu yapı Rokitansky protuberansı veya Rokitansky nodülü olarak adlandırılır.

Saç ve diğer dokular sıklıkla bu bölgeden kaynaklanabilir.

Dermoid kistin ultrasonografik değerlendirmesinde bu solid alanın tanınması önemlidir.

Dermoid Kist Kimlerde Görülür?

Matür kistik teratomlar özellikle üreme çağındaki kadınlarda görülür.

Kaynak metindeki serilerde olguların büyük bölümünün 20–25 yaş civarında olduğu belirtilmektedir.

Ancak dermoid kistler farklı yaşlarda da ortaya çıkabilir.

Dermoid Kist İki Yumurtalıkta Birden Olabilir mi?

Evet.

Dermoid kistler çoğunlukla tek yumurtalıkta görülmekle birlikte iki taraflı da olabilir.

Kaynak bölümde bilateral olguların yaklaşık yüzde 10 civarında görülebildiği belirtilmektedir.

Bu nedenle bir yumurtalıkta dermoid kist saptandığında diğer yumurtalığın da ultrasonografik olarak değerlendirilmesi önemlidir.

Dermoid Kist Belirti Verir mi?

Dermoid kistlerin önemli bir bölümü hiçbir belirti oluşturmaz.

Başka bir nedenle yapılan jinekolojik muayene veya ultrasonografi sırasında tesadüfen saptanabilir.

Belirti geliştiğinde en sık görülen şikâyetlerden biri karın veya kasık ağrısıdır.

Dermoid Kist Ağrı Yapar mı?

Evet.

Özellikle kist büyüdükçe alt karın veya kasık bölgesinde ağrı ve basınç hissi ortaya çıkabilir.

Ancak dermoid kisti bulunan bir hastada ani ve şiddetli ağrı gelişmesi farklı bir açıdan önemlidir.

Bu durumda yumurtalığın kendi etrafında dönmesi, yani torsiyon olasılığı değerlendirilmelidir.

Dermoid Kist Torsiyon Yapar mı?

Dermoid kistin önemli komplikasyonlarından biri over torsiyonudur.

Torsiyonda yumurtalık kendi damarları ve bağları etrafında dönebilir. Yumurtalığın kanlanması bozulabileceğinden acil değerlendirme gerekebilir.

Kaynak bölümde torsiyon riskinin özellikle orta büyüklükteki, yaklaşık 5–10 cm arasındaki kistlerde daha sık görüldüğü belirtilmektedir.

Ani başlayan şiddetli kasık ağrısı, özellikle bulantı ve kusma eşlik ediyorsa gecikmeden değerlendirilmelidir.

Dermoid Kist Patlar mı?

Dermoid kistin kendiliğinden yırtılması nadirdir.

Ancak kist içeriğinde yağlı ve sebase materyal bulunduğu için kistin karın içerisine açılması durumunda kimyasal peritonit olarak adlandırılan ciddi inflamatuvar reaksiyon gelişebilir.

Bu nedenle dermoid kist ameliyatında kistin bütünlüğünün mümkün olduğunca korunması önemlidir.

Dermoid Kist Ultrasonda Nasıl Görünür?

Dermoid kistler içeriklerindeki farklı dokular nedeniyle ultrasonografide değişken görünüm gösterebilir.

Ultrasonografide;

• Kistik alanlar
• Parlak ekojenik yapılar
• Kalsifikasyonlar
• Akustik gölgelenme
• Yağ ve sıvının oluşturduğu farklı seviyeler
• Saça bağlı çizgisel ekojenik yapılar
• Rokitansky nodülü

görülebilir.

Bu karakteristik özelliklerin birlikte değerlendirilmesi dermoid kist tanısını destekler.

Dermoid Kist Ultrasonografide Başka Kistlerle Karışabilir mi?

Evet.

Dermoid kistlerin ultrasonografik görünümü oldukça değişken olabilir.

Özellikle yoğun ekojenik içerik bazı durumlarda solid bir yumurtalık kitlesini taklit edebilir. Yağ, saç ve kalsifikasyonların oluşturduğu gölgelenmeler nedeniyle yumurtalığın tamamının değerlendirilmesi de zorlaşabilir.

Bu nedenle tanıda yalnızca “solid alan var” denilmesi yeterli değildir; kitlenin bütün morfolojik özelliklerinin değerlendirilmesi gerekir.

Dermoid Kist Tanısında MR veya Tomografi Gerekir mi?

Ultrasonografik görünüm çoğu hastada dermoid kisti düşündürebilir.

Tanının belirsiz olduğu durumlarda MR veya bilgisayarlı tomografi özellikle kist içerisindeki yağ dokusunun gösterilmesine yardımcı olabilir.

Ancak her dermoid kist hastasında ileri görüntüleme gerekli değildir.

Dermoid Kistte CA-125 Yükselir mi?

CA-125 dermoid kist tanısı için özgül bir test değildir.

Kaynak bölümde bazı matür kistik teratomlarda CA-125 düzeyinde hafif yükselme görülebileceği belirtilmektedir.

Bu nedenle CA-125 sonucunun tek başına değerlendirilmesi doğru değildir.

Hastanın yaşı ve kitlenin ultrasonografik özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.

Dermoid Kist Kanser midir?

Matür kistik teratom iyi huyludur.

Ancak çok nadiren kist içerisindeki dokulardan malign dönüşüm gelişebilir.

Kaynak metinde malign transformasyon oranının yüzde 2'nin altında olduğu belirtilmektedir.

Bu dönüşüm daha çok ileri yaşlarda görülür ve en sık bildirilen malignite skuamöz hücreli karsinomdur.

Dolayısıyla özellikle ileri yaşta ortaya çıkan veya şüpheli özellikler taşıyan teratomların değerlendirilmesi genç bir hastadaki tipik dermoid kistten farklı olabilir.

Dermoid Kist Kendiliğinden Kaybolur mu?

Dermoid kist, fonksiyonel yumurtalık kistlerinden farklıdır.

Folikül veya korpus luteum kisti gibi yumurtlama sürecine bağlı gelişen geçici bir kist değildir.

Bu nedenle dermoid kistin birkaç adet döngüsü içerisinde kendiliğinden kaybolması beklenmez.

Ancak bu durum her dermoid kistin hemen ameliyat edilmesi gerektiği anlamına da gelmez.

Küçük Dermoid Kistler Takip Edilebilir mi?

Seçilmiş hastalarda evet.

Kaynak bölümde özellikle 6 cm'den küçük, ultrasonografik olarak tipik görünüme sahip ve şikâyet oluşturmayan dermoid kistlerde takip seçeneğinin değerlendirilebileceği belirtilmektedir.

Bu durumda düzenli ultrasonografik takip ile kistin büyüklüğü ve görünümündeki değişiklikler izlenebilir.

Ancak takip kararı hastanın yaşı, şikâyetleri ve kitlenin görüntüleme özellikleriyle birlikte verilmelidir.

Dermoid Kist Ne Kadar Hızlı Büyür?

Dermoid kistler genellikle yavaş büyür.

Kaynak bölümde premenopozal kadınlarda yıllık ortalama büyümenin yaklaşık 1,8 mm olduğu bir çalışma aktarılmaktadır.

Bununla birlikte her kistin büyüme hızı aynı değildir.

Takip edilen bir dermoid kistin belirgin şekilde büyümesi durumunda tedavi planı yeniden değerlendirilmelidir.

Dermoid Kist Ne Zaman Ameliyat Edilir?

Cerrahi kararı yalnızca kistin varlığına göre verilmez.

Ameliyat özellikle;

• Şikâyet oluşturan kistlerde
• Büyüyen kistlerde
• Torsiyon açısından risk oluşturan durumlarda
• Ultrasonografik tanının kesin olmadığı kitlelerde
• Malignite şüphesinin dışlanamadığı olgularda

gündeme gelebilir.

Tedavi planında hastanın yaşı ve çocuk sahibi olma beklentisi özellikle önemlidir.

Dermoid Kist Ameliyatında Yumurtalık Alınır mı?

Her zaman değil.

Özellikle genç ve üreme çağındaki kadınlarda mümkün olduğunda yalnızca kistin çıkarılması ve sağlıklı yumurtalık dokusunun korunması amaçlanabilir.

Bu işlem yumurtalık kistektomisi olarak adlandırılır.

Kistin yumurtalıktan dikkatli şekilde ayrılması ve kalan sağlıklı over dokusunun korunması fertilite açısından önem taşır.

Dermoid Kist Laparoskopik Ameliyat Edilebilir mi?

Uygun hastalarda dermoid kist laparoskopik olarak çıkarılabilir.

Laparoskopik cerrahide küçük kesilerden kamera ve cerrahi aletlerle karın içerisine girilir ve kist yumurtalıktan ayrılır.

Özellikle genç kadınlarda cerrahinin temel hedeflerinden biri yumurtalığı almak yerine mümkün olduğunca sağlıklı yumurtalık dokusunu korumaktır.

Dermoid Kist Ameliyatında Kistin Patlamaması Neden Önemlidir?

Dermoid kistin içerisinde yağ, saç ve sebase materyal bulunabilir.

Bu materyalin karın boşluğuna yayılması inflamatuvar reaksiyona neden olabileceğinden ameliyat sırasında kistin bütünlüğünün korunması önemlidir.

Cerrahi sırasında kist içeriği dökülürse karın boşluğunun dikkatli ve bol şekilde yıkanması gerekir.

Bu nedenle dermoid kist cerrahisi yalnızca “kisti çıkarma” işlemi olarak değerlendirilmemelidir.

Genç Kadınlarda Dermoid Kist Cerrahisinde Neden Yumurtalık Koruyucu Yaklaşım Önemlidir?

Dermoid kistler özellikle üreme çağındaki kadınlarda sık görülür.

Bu nedenle ameliyatın başarısı yalnızca kistin çıkarılmasıyla ölçülmemelidir.

Mümkün olan hastalarda normal yumurtalık dokusunun korunması, gelecekteki yumurtalık fonksiyonunun ve fertilite potansiyelinin korunması açısından önem taşır.

Kistin büyüklüğü, yumurtalık içerisindeki yerleşimi ve geride kalan sağlıklı over dokusunun miktarı cerrahi planlamada dikkate alınmalıdır.

İzmir'de Dermoid Kist Tanısı ve Ameliyatı

Dermoid kistlerde ilk önemli aşama, ultrasonografide görülen kitlenin gerçekten tipik bir matür kistik teratom olup olmadığının belirlenmesidir.

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç'ın İzmir Karşıyaka–Mavişehir'deki kliniğinde yumurtalık kitleleri transvajinal ultrasonografi ile değerlendirilerek kistin morfolojik özellikleri, büyüklüğü ve diğer yumurtalıkla ilişkisi incelenebilir.

Takip için uygun küçük ve tipik dermoid kistlerde gereksiz cerrahiden kaçınılabilir.

Ameliyat gereken uygun hastalarda ise laparoskopik ve yumurtalık koruyucu kistektomi öncelikli seçeneklerden biri olarak değerlendirilebilir.

Özellikle genç kadınlarda amaç yalnızca dermoid kisti çıkarmak değil, mümkün olduğunca sağlıklı yumurtalık dokusunu koruyarak cerrahiyi tamamlamaktır.

Ultrasonografik görünümü tipik olmayan veya malignite açısından şüpheli özellikler taşıyan kitlelerde ise ameliyatın kapsamının baştan doğru planlanması için jinekolojik onkoloji değerlendirmesi önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Dermoid kist kanser midir?

Matür kistik teratom, yani dermoid kist iyi huyludur. Malign dönüşüm nadirdir.

Dermoid kistin içinde saç ve diş olabilir mi?

Evet. Dermoid kistler deri, saç, yağ, diş, kemik ve kıkırdak gibi farklı olgun dokular içerebilir.

Dermoid kist kendiliğinden geçer mi?

Genellikle hayır. Fonksiyonel yumurtalık kistleri gibi birkaç adet döngüsü içerisinde kaybolması beklenmez.

Dermoid kist ağrı yapar mı?

Yapabilir. Özellikle büyüdüğünde veya torsiyon geliştiğinde ağrı görülebilir.

Dermoid kist torsiyon yapar mı?

Evet. Over torsiyonu dermoid kistin önemli komplikasyonlarından biridir ve ani şiddetli ağrıya neden olabilir.

Dermoid kist ameliyatında yumurtalık alınır mı?

Her zaman değil. Özellikle genç kadınlarda mümkünse kist çıkarılarak sağlıklı yumurtalık dokusu korunmaya çalışılır.

Dermoid kist kapalı ameliyat edilebilir mi?

Uygun hastalarda laparoskopik kistektomi uygulanabilir.