Disparoni: Cinsel İlişki Sırasında Ağrı Neden Olur ve Nasıl Tedavi Edilir?

Disparoni, cinsel ilişki sırasında veya cinsel ilişkiyle bağlantılı olarak ortaya çıkan ağrıdır. Ağrı vajina girişinde hissedilebileceği gibi vajinanın daha derin bölümlerinde veya pelvis içerisinde de ortaya çıkabilir.

Disparoni tek başına bir hastalık değildir. Vulva ve vajen hastalıkları, enfeksiyonlar, endometriozis, pelvik yapışıklıklar, pelvik taban kaslarının istemsiz kasılması veya menopozla ilişkili vajinal değişiklikler gibi farklı nedenlerle gelişebilir.

Bu nedenle tedavide en önemli nokta ağrının nerede ve hangi mekanizmayla ortaya çıktığını belirlemektir.

Disparoni Nedir?

Disparoni, cinsel ilişki sırasında ortaya çıkan ağrıyı tanımlamak için kullanılan bir terimdir.

Ağrı;

• Vajina girişinde,
• Penetrasyon sırasında,
• Vajinanın derin bölümlerinde,
• Alt karın veya pelvis içerisinde

hissedilebilir.

Ağrının yeri, altta yatan nedenin belirlenmesinde önemli ipuçları verebilir.

Yüzeyel Disparoni Nedir?

Vajina girişinde veya penetrasyonun başlangıcında hissedilen ağrı yüzeyel disparoni olarak değerlendirilebilir.

Bu tür ağrı özellikle vulva ve vajen bölgesindeki hastalıklarla ilişkili olabilir.

Vulvodini, vulvar inflamasyon, vajinal enfeksiyonlar, menopozla ilişkili değişiklikler ve pelvik taban kaslarının aşırı kasılması yüzeyel ağrıya neden olabilir.

Derin Disparoni Nedir?

Cinsel ilişki sırasında daha derinde, pelvis içerisinde hissedilen ağrı derin disparoni olarak tanımlanabilir.

Derin disparoninin olası nedenleri arasında;

• Endometriozis
• Pelvik inflamatuvar hastalık
• Pelvik yapışıklıklar
• Pelvik kitleler

bulunabilir.

Bu nedenle derin ilişki ağrısı bulunan hastalarda yalnızca vajinal bölgenin değil, rahim, yumurtalıklar ve pelvisin de değerlendirilmesi önemlidir.

Endometriozis Cinsel İlişki Sırasında Ağrı Yapar mı?

Evet.

Endometriozis derin disparoninin önemli nedenlerinden biridir.

Özellikle posterior pelviste bulunan endometriozis odakları cinsel ilişki sırasında derin pelvik ağrıya yol açabilir.

Ağrıya şiddetli adet ağrısı veya kronik pelvik ağrı gibi yakınmaların eşlik etmesi endometriozis açısından değerlendirmeyi önemli hale getirir.

Pelvik Enfeksiyonlar İlişki Sırasında Ağrı Yapabilir mi?

Evet.

Pelvik inflamatuvar hastalık ve bazı genital sistem enfeksiyonları disparoniye neden olabilir.

Ağrıya vajinal akıntı, pelvik hassasiyet veya diğer enfeksiyon belirtileri eşlik edebilir.

Enfeksiyon düşünülen hastalarda uygun mikrobiyolojik değerlendirme yapılabilir.

Vajinal Kuruluk Cinsel İlişki Sırasında Ağrı Yapar mı?

Vajinal dokulardaki kuruluk ve incelme penetrasyon sırasında ağrıya neden olabilir.

Özellikle menopoz sonrasında östrojen düzeylerinin azalmasıyla vajinal dokularda değişiklikler gelişebilir.

Bu durumda cinsel ilişki sırasında yanma, batma veya ağrı ortaya çıkabilir.

Pelvik Taban Kasları Disparoniye Neden Olabilir mi?

Evet.

Vajinanın çevresindeki pelvik taban kaslarının istemsiz veya aşırı kasılması penetrasyonu ağrılı hale getirebilir.

Özellikle levator ani, pubococcygeus, iliococcygeus ve obturator internus gibi pelvik taban kaslarında hassasiyet bulunabilir.

Bazı kadınlarda ağrı beklentisi kasların daha fazla kasılmasına, kasılma ise ağrının artmasına neden olabilir. Böylece ağrı ve kas spazmının birbirini beslediği bir döngü gelişebilir.

Disparoni Nasıl Değerlendirilir?

Değerlendirme ayrıntılı öyküyle başlar.

Özellikle;

• Ağrının ne zaman başladığı,
• Vajina girişinde mi yoksa derinde mi hissedildiği,
• Her ilişkide olup olmadığı,
• Adetlerle ilişkisi,
• Vajinal akıntı veya vulvar yakınmaların bulunup bulunmadığı,
• Daha önce geçirilmiş pelvik ameliyatlar,
• Önceki doğumlar ve obstetrik öykü

sorgulanabilir.

Bu bilgiler ağrının olası kaynağının belirlenmesine yardımcı olur.

Disparonide Jinekolojik Muayene Nasıl Yapılır?

Muayene öncelikle vulva ve vajina girişinin değerlendirilmesiyle başlar.

Vulvada inflamasyon, enfeksiyon, dermatolojik hastalık veya ağrılı alanlar araştırılır.

Gerekli durumlarda ağrının lokalizasyonunu belirlemek için pamuk uçlu aplikatörle hassasiyet değerlendirmesi yapılabilir.

Daha sonra uygun hastalarda vajinal ve pelvik muayene gerçekleştirilir.

Pelvik Taban Kasları Muayene Edilebilir mi?

Evet.

Tek parmakla yapılan vajinal muayenede pelvik taban kaslarında hassasiyet ve kasılma değerlendirilebilir.

Pelvik taban kaslarında belirgin hassasiyet bulunması, ağrının kas-iskelet bileşeninin belirlenmesine yardımcı olabilir.

Disparonide Ultrasonografi Gerekir mi?

Derin disparoni veya pelvik patoloji düşündüren bulgular varsa transvajinal ultrasonografi yararlı olabilir.

Ultrasonografi ile rahim ve yumurtalıklar değerlendirilerek endometrioma, yumurtalık kisti veya diğer yapısal pelvik hastalıklar araştırılabilir.

Ancak normal ultrasonografi bütün disparoni nedenlerini dışlamaz.

Özellikle pelvik taban kas problemleri ve bazı endometriozis odakları rutin ultrasonografide görülmeyebilir.

Disparoni Nasıl Tedavi Edilir?

Disparoni tedavisi altta yatan nedene göre planlanır.

Tek bir tedavi bütün hastalar için uygun değildir.

Örneğin enfeksiyon saptanırsa enfeksiyona yönelik tedavi uygulanırken, pelvik taban kaslarında aşırı kasılma bulunan hastalarda pelvik taban tedavileri değerlendirilebilir.

Menopozla ilişkili vajinal değişikliklerde ise lokal tedaviler gündeme gelebilir.

Kayganlaştırıcı Kullanmak Faydalı Olabilir mi?

Vajinal kuruluğun ağrıya katkıda bulunduğu hastalarda kayganlaştırıcılar cinsel ilişki sırasında sürtünmeyi ve rahatsızlığı azaltabilir.

Ancak sürekli veya derin pelvik ağrısı bulunan hastalarda yalnızca kayganlaştırıcı kullanmak altta yatan nedeni tedavi etmeyebilir.

Pelvik Taban Fizik Tedavisi Disparonide Kullanılabilir mi?

Pelvik taban kaslarında aşırı kasılma veya hassasiyet bulunan kadınlarda pelvik taban rehabilitasyonu tedavinin bir parçası olabilir.

Amaç pelvik taban kaslarının kontrolünün geliştirilmesi ve ağrıya katkıda bulunan kas spazmının azaltılmasıdır.

Menopoz Sonrası Cinsel İlişki Ağrısı Nasıl Tedavi Edilir?

Menopozla ilişkili vulvovajinal değişikliklerde tedavi hastanın bulgularına göre planlanabilir.

Kayganlaştırıcı ve nemlendiricilerin yanı sıra uygun hastalarda lokal östrojen tedavisi kullanılabilir.

Hormonal tedavi kararı hastanın kişisel tıbbi öyküsü dikkate alınarak verilmelidir.

Endometriozise Bağlı Disparoni Nasıl Tedavi Edilir?

Endometriozise bağlı ağrıda hormonal tedaviler kullanılabilir.

Cerrahi gerektiren seçilmiş hastalarda ise laparoskopi sırasında endometriozis odaklarının tedavisi ve gerekli olduğunda yapışıklıkların açılması değerlendirilebilir.

Özellikle derin disparoniye şiddetli adet ağrısı ve kronik pelvik ağrı eşlik ediyorsa endometriozis açısından ayrıntılı değerlendirme önemlidir.

Cinsel İlişki Ağrısında Ameliyat Gerekir mi?

Her disparoni hastasında ameliyat gerekmez.

Cerrahi ancak ağrıya neden olan tedavi edilebilir yapısal veya jinekolojik bir hastalık saptandığında gündeme gelir.

Endometriozis veya pelvik yapışıklıklar gibi cerrahi nedenlerde uygun hastalarda laparoskopik tedavi uygulanabilir.

İzmir'de Cinsel İlişki Sırasında Ağrı ve Disparoni Değerlendirmesi

Cinsel ilişki sırasında ağrı normal kabul edilerek uzun süre ertelenmemelidir. Özellikle tekrarlayan veya giderek artan ağrıda öncelikle ağrının vajina girişinden mi, pelvik taban kaslarından mı yoksa pelvisin daha derin bölgelerinden mi kaynaklandığının belirlenmesi gerekir.

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç'ın İzmir Karşıyaka–Mavişehir'deki kliniğinde disparoni değerlendirmesinde ayrıntılı jinekolojik öykü, muayene ve gerekli hastalarda transvajinal ultrasonografi ile ağrının olası nedeni araştırılabilir.

Özellikle endometriozis, endometrioma, pelvik yapışıklıklar veya diğer cerrahi jinekolojik nedenler düşünüldüğünde ileri değerlendirme yapılabilir ve cerrahi gereken seçilmiş hastalarda laparoskopik yaklaşım planlanabilir.

Amaç yalnızca ağrıyı baskılamak değil, ağrının kaynağını belirleyerek nedene yönelik tedavi uygulamaktır.