Spiral Nedir?

Spiral, tıbbi adıyla rahim içi araç (RİA/IUD), rahim içerisine yerleştirilerek uzun süreli gebelikten korunma sağlayan yöntemlerden biridir.

Spirallerin önemli avantajlarından biri, yerleştirildikten sonra günlük olarak ilaç kullanmayı veya her cinsel ilişkide ek bir işlem yapmayı gerektirmemesidir.

Gönderdiğin kaynakta rahim içi araçlar en etkili geri dönüşümlü doğum kontrol yöntemleri arasında yer almaktadır.

Temel olarak iki gruba ayrılır:

Hormonlu spiral ve bakırlı spiral.

Her ikisi de rahim içine yerleştirilir ancak içerikleri, etki mekanizmaları ve adet düzeni üzerindeki etkileri birbirinden farklıdır.

Hormonlu Spiral Nedir?

Hormonlu spiraller rahim içerisinde levonorgestrel (LNG) adı verilen progestin hormonunu salgılar.

Kaynakta farklı miktarlarda levonorgestrel içeren çeşitli rahim içi sistemler bulunmaktadır.

Bu sistemlerin gövdesinde hormon içeren bir rezervuar bulunur ve levonorgestrel zaman içerisinde rahim içine salınır.

Hormonlu spiralin kontraseptif etkisinin önemli bir bölümü servikal mukusun kalınlaşması ile oluşur. Böylece spermlerin rahim içerisine geçişi zorlaşır.

Ayrıca endometrium üzerinde baskılayıcı etkisi vardır.

Ovulasyon bazı kadınlarda baskılanabilse de kaynak, bunun hormonlu spiralin temel etki mekanizması olmadığını belirtmektedir.

Bakırlı Spiral Nedir?

Bakırlı spiral hormon içermez.

Gönderdiğin kaynakta Copper T 380A tipi bakırlı rahim içi araç anlatılmaktadır.

Bakır iyonlarının oluşturduğu lokal inflamatuar reaksiyon spermler üzerinde toksik etki gösterir ve spermlerin hareketini ve fonksiyonlarını bozar.

Böylece döllenme önlenir.

Bakırlı spiral özellikle hormonal kontrasepsiyon kullanmak istemeyen veya hormon kullanması uygun olmayan kadınlarda değerlendirilebilecek uzun etkili seçeneklerden biridir.

Hormonlu Spiral ile Bakırlı Spiral Arasındaki Fark Nedir?

İki yöntem de oldukça etkili olmasına rağmen önemli farklılıkları vardır.

Hormonlu spiral levonorgestrel salgılarken bakırlı spiral hormon içermez.

En belirgin farklardan biri adet kanamaları üzerindeki etkileridir.

Hormonlu spiral zaman içerisinde adet kanamasını azaltabilir. Bazı kadınlarda adetler çok hafif hale gelebilir veya tamamen kesilebilir.

Bakırlı spiral ise özellikle ilk aylarda adet kanamasının miktarını ve adet ağrılarını artırabilir.

Bu nedenle spiral seçilirken yalnızca gebelikten korunma isteği değil, kadının mevcut adet düzeni de dikkate alınmalıdır.

Spiral Ne Kadar Koruyucudur?

Spiraller en etkili geri dönüşümlü kontraseptif yöntemler arasındadır.

Önceki kaynak tablosunda tipik kullanımda ilk yıl gebelik oranı hormonlu spiral için yaklaşık %0,2, bakırlı spiral için yaklaşık %0,8 olarak verilmiştir.

Günlük kullanıcı uyumu gerektirmemeleri bu yüksek etkinliğin önemli nedenlerinden biridir.

Spiral Kaç Yıl Korur?

Koruma süresi kullanılan spiral türüne göre değişir.

Gönderdiğin kaynakta farklı levonorgestrel içeren spiraller için farklı kullanım süreleri bulunmaktadır.

Bakırlı Copper T 380A için kaynakta 10 yıllık kullanım belirtilmektedir.

Dolayısıyla “spiral kaç yıl kullanılır?” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Takılan cihazın türü bilinmelidir.

Kimlere Spiral Takılabilir?

Spiral uzun süre gebelik istemeyen ancak gelecekte çocuk sahibi olma olasılığını korumak isteyen birçok kadın için uygun bir yöntem olabilir.

Yöntem geri dönüşümlüdür.

Spiral çıkarıldıktan sonra kontraseptif etkisi sona erer.

Ancak her kadın için otomatik olarak uygun kabul edilmez. Spiral takılmadan önce gebelik olasılığı, enfeksiyon riski, rahim yapısı ve tıbbi öykü değerlendirilmelidir.

Hiç Doğum Yapmamış Kadınlara Spiral Takılır mı?

Evet.

Kaynak özellikle genç ve nullipar, yani daha önce doğum yapmamış kadınlarda rahim içi araç kullanımını ele almaktadır.

Daha önce doğum yapmamış olmak tek başına spiral kullanımına engel değildir.

Kaynakta genç ve nullipar kadınların rahim içi araç kullanabileceği ve Amerikan Obstetricians and Gynecologists kuruluşunun bu grupta kullanımın desteklenmesini önerdiği belirtilmektedir.

Dolayısıyla “önce bir doğum yap, sonra spiral takılır” şeklinde genel bir kural doğru değildir.

Spiral Kimlere Takılmaz?

Spiral takılmadan önce kontrendikasyonların değerlendirilmesi gerekir.

Gönderdiğin kaynakta hem bakırlı hem de hormonlu spiral için bazı önemli durumlar belirtilmiştir.

Gebelik veya gebelik şüphesinde spiral takılmaz.

Aktif pelvik inflamatuar hastalık, tedavi edilmemiş servisit veya belirli aktif genital enfeksiyonların bulunması durumunda da spiral yerleştirilmesi uygun değildir.

Rahim içi boşluğunu belirgin şekilde bozan anatomik anomaliler de spiral kullanımına engel oluşturabilir.

Nedeni henüz açıklanmamış anormal uterin kanamada öncelikle kanamanın nedeni değerlendirilmelidir.

Hormonlu Spiral Kimlere Uygun Olmayabilir?

Hormonlu spiral levonorgestrel içerdiği için progestin kullanımının uygun olmadığı bazı durumlarda tercih edilmez.

Kaynakta mevcut veya şüpheli meme kanseri veya diğer progestin duyarlı kanserler hormonlu spiral açısından kontrendikasyonlar arasında yer almaktadır.

Bakırlı spiral hormon içermediğinden değerlendirme farklıdır.

Bakırlı Spiral Kimlere Uygun Olmayabilir?

Bakırlı spiral için kaynakta Wilson hastalığı özel kontrendikasyonlardan biri olarak belirtilmektedir.

Ayrıca bakıra karşı alerji de değerlendirilmelidir.

Spiral Takılmadan Önce Muayene Gerekir mi?

Evet.

Spiral yerleştirilmeden önce kadının tıbbi öyküsü değerlendirilir ve pelvik muayene yapılır.

Kaynakta özellikle bimanuel muayenenin rahmin pozisyonunu ve büyüklüğünü belirlemek açısından önemli olduğu belirtilmektedir.

Rahmin öne veya arkaya dönük olması yerleştirme tekniğini etkileyebilir.

Serviks de değerlendirilir.

Enfeksiyon açısından risk bulunan kadınlarda gerekli testler planlanabilir.

Spiral Takılmadan Önce Smear Şart mı?

Her spiral takılması öncesinde mutlaka yeni bir smear yapılması gerektiği şeklinde genel bir kural yoktur.

Servikal kanser taraması hastanın yaşı ve tarama geçmişine göre değerlendirilir.

Benzer şekilde cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar açısından test gereksinimi de kişinin risk durumuna göre belirlenir.

Kaynakta gerekli hastalarda gonore ve klamidya taramasının spiral yerleştirilmesi sırasında yapılabileceği ve test sonucunu beklemek için yerleştirmenin her zaman ertelenmesinin gerekmediği belirtilmektedir.

Ancak aktif pürülan servisit veya bilinen aktif enfeksiyon varsa yaklaşım farklıdır.

Spiral Ne Zaman Takılır?

Spiral takılabilmesi için en önemli koşullardan biri kadının gebe olmadığından makul ölçüde emin olunmasıdır.

Spiral yalnızca adet sırasında takılmak zorunda değildir.

Gebelik dışlanabiliyorsa siklusun uygun herhangi bir döneminde yerleştirme yapılabilir.

Bu nedenle “spiral mutlaka adetin ikinci veya üçüncü günü takılır” şeklinde mutlak bir kural yoktur.

Spiral Nasıl Takılır?

Spiral yerleştirilmesi jinekolojik muayene pozisyonunda gerçekleştirilen bir işlemdir.

Öncelikle bimanuel muayene ile rahmin büyüklüğü ve pozisyonu değerlendirilir.

Daha sonra spekulum yerleştirilerek serviks görülür.

Serviks uygun antiseptik solüsyonla temizlenir.

Gerekli olduğunda serviks uygun bir aletle stabilize edilir.

Ardından rahim boşluğunun yönü ve uzunluğu değerlendirilir.

Spiral kendi uygulama tüpü içerisinden rahim boşluğuna ilerletilir ve fundusa uygun şekilde yerleştirilir.

Uygulama tüpü çıkarıldıktan sonra spiral rahim içerisinde kalır.

Spiralin ipleri serviksten vajinaya doğru uzanacak şekilde uygun uzunlukta kesilir.

Spiral Takılması Ağrılı mıdır?

Ağrı deneyimi kişiden kişiye değişir.

Bazı kadınlarda yalnızca kısa süreli kramp hissi oluşurken bazı kadınlarda daha belirgin ağrı görülebilir.

Özellikle daha önce doğum yapmamış kadınlarda servikal geçiş sırasında rahatsızlık daha belirgin olabilir.

Kaynakta spiral yerleştirilmesinde ağrı kontrolüne yönelik farklı yaklaşımlar değerlendirilmiştir.

İşlemin hastaya önceden anlatılması ve uygun yerleştirme tekniği önemlidir.

Spiral Takıldıktan Sonra Ultrason Gerekir mi?

Spiral normal ve sorunsuz şekilde yerleştirildiğinde her hastada zorunlu olarak ultrason yapılması gerektiği kaynakta belirtilmemektedir.

Ancak spiral yerleşimi konusunda şüphe varsa, ipler görülemiyorsa veya hasta ağrı ve anormal kanama gibi yakınmalarla başvuruyorsa transvajinal ultrasonografi spiralin yerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Spiral Sonrası Kanama Normal mi?

Spiral yerleştirildikten sonra kanama düzeninde değişiklikler görülebilir.

Bu değişiklikler kullanılan spiral türüne göre farklıdır.

Hormonlu Spiral Adeti Keser mi?

Hormonlu spiral kullanan kadınlarda zaman içerisinde adet kanaması genellikle azalır.

İlk aylarda düzensiz lekelenme veya kanama görülebilir.

Daha sonraki dönemde kanama miktarı belirgin şekilde azalabilir ve bazı kadınlarda amenore, yani adet görmeme gelişebilir.

Bu durum hormonlu spiralin endometrium üzerindeki baskılayıcı etkisiyle ilişkilidir.

Bakırlı Spiral Adeti Artırır mı?

Evet, artırabilir.

Kaynakta bakırlı spiral kullanan kadınlarda adet kanamasının miktarında artış ve dismenore, yani adet ağrısında artış görülebileceği belirtilmektedir.

Özellikle başlangıçta adetleri yoğun ve ağrılı olan kadınlarda yöntem seçilirken bu özellik dikkate alınmalıdır.

Spiral Kayabilir veya Düşebilir mi?

Evet.

Spiralin rahimden kısmen veya tamamen atılmasına ekspulsiyon denir.

Kaynakta ekspulsiyon oranının yaklaşık %5 olduğu belirtilmektedir.

Atılmaların önemli bir bölümü kullanımın ilk aylarında görülür.

Spiralin aşağı doğru yer değiştirmesi durumunda gebelikten koruyuculuğu etkilenebilir ve değerlendirme gerekebilir.

Spiral İpi Görülmezse Ne Yapılır?

Spiralin iplerinin görülmemesinin farklı nedenleri olabilir.

İpler servikal kanal veya rahim içerisine doğru çekilmiş olabilir.

Spiral fark edilmeden atılmış olabilir.

Nadiren perforasyon söz konusu olabilir.

Gebelik olasılığı da değerlendirilmelidir.

Kaynakta iplerin görülmediği durumda öncelikle gebeliğin dışlanması ve ardından spiralin yerinin belirlenmesi için transvajinal ultrasonografi kullanılması anlatılmaktadır.

Ultrasonda rahim içinde spiral görülmezse gerektiğinde abdominal görüntüleme ile cihazın yeri araştırılabilir.

Spiral Rahmi Delebilir mi?

Rahim perforasyonu spiral uygulamasının nadir komplikasyonlarından biridir.

Perforasyon çoğunlukla spiral yerleştirilmesi sırasında oluşur.

Spiral tamamen veya kısmen rahim duvarının dışına geçebilir.

Şüphe durumunda ultrasonografi ve gerektiğinde diğer görüntüleme yöntemleriyle cihazın yeri belirlenir.

Rahim dışında bulunan bir spiral saptanırsa cerrahi olarak çıkarılması gerekebilir.

Spiral Enfeksiyon Yapar mı?

Rahim içi araçların uzun süreli kullanımının sürekli bir pelvik enfeksiyon riski oluşturduğu düşüncesi doğru değildir.

Kaynakta enfeksiyon riskindeki artışın esas olarak yerleştirmeyi takip eden ilk haftalarla ilişkili olduğu belirtilmektedir.

Bu nedenle spiral takılması öncesinde aktif enfeksiyonların değerlendirilmesi önemlidir.

Spiral Varken Gebelik Olursa Ne Olur?

Spiral son derece etkili bir yöntemdir ancak hiçbir kontraseptif yöntem sıfır gebelik riski sağlamaz.

Spiral kullanan bir kadında gebelik saptandığında öncelikle gebeliğin yerleşim yeri değerlendirilmelidir.

Gebeliğin rahim içinde mi yoksa ektopik mi olduğu belirlenmelidir.

Spiral Dış Gebelik Yapar mı?

Burada önemli bir ayrım vardır.

Spiral genel olarak gebelikleri çok etkili şekilde önlediği için toplam dış gebelik riskini de azaltır.

Ancak spiral kullanırken nadiren gebelik meydana gelirse, bu gebeliğin ektopik olma olasılığı dikkate alınmalıdır.

Dolayısıyla “spiral dış gebelik yapar” ifadesi tek başına doğru bir açıklama değildir.

Spiral Varken Rahim İçi Gebelik Olursa Spiral Çıkarılır mı?

Kaynakta gebelik devam ettirilmek isteniyorsa ve spiralin ipleri görülebiliyorsa spiralin çıkarılması önerilmektedir.

Spiralin gebelik boyunca rahim içerisinde bırakılması düşük, enfeksiyon ve erken doğum gibi komplikasyonların riskini artırabilir.

Ancak spiral ipleri görünmüyorsa ve çıkarılması invaziv bir işlem gerektiriyorsa yaklaşım bireyselleştirilir.

Doğumdan Sonra Spiral Takılabilir mi?

Evet.

Spiral doğum sonrasında da yerleştirilebilir.

Kaynakta plasentanın çıkmasından sonraki erken dönemde spiral uygulanabileceği belirtilmektedir.

Ancak doğumdan hemen sonra yerleştirilen spirallerde atılma oranı, daha sonraki dönemde yapılan uygulamalara göre daha yüksek olabilir.

Bu nedenle avantaj ve dezavantajlar hastayla birlikte değerlendirilmelidir.

Düşük Sonrası Spiral Takılabilir mi?

Uygun hastalarda düşük veya gebelik sonlandırılması sonrasında da rahim içi araç yerleştirilebilir.

Kaynakta enfeksiyon bulunmayan uygun olgularda işlem sonrası erken spiral yerleştirilmesinin kullanılabileceği belirtilmektedir.

Spiral Çıkarılınca Gebe Kalınabilir mi?

Spiral geri dönüşümlü bir kontraseptif yöntemdir.

Gebelik istendiğinde spiral çıkarılabilir.

Çıkarıldıktan sonra doğurganlığın yeniden başlaması için uzun süre beklenmesi gereken bir yöntem değildir.

Bu özelliği spirali kalıcı sterilizasyon yöntemlerinden ayırır.

Spiral Nasıl Çıkarılır?

Spiralin ipleri görülebiliyorsa çıkarma işlemi çoğunlukla kısa ve basittir.

İpler uygun bir aletle tutulur ve kontrollü şekilde çekilerek spiral rahimden çıkarılır.

İpler görünmüyorsa öncelikle spiralin rahim içerisindeki yeri belirlenir.

Gerekli durumlarda ultrasonografi eşliğinde çıkarma veya histeroskopik yöntemler kullanılabilir.

İzmir'de Spiral Takılması ve Çıkarılması

Spiral uygulamasında yalnızca “spiral takmak” değil, kadına uygun spiral türünün seçilmesi önemlidir.

Yoğun ve ağrılı adetleri bulunan bir kadın ile hormon kullanmak istemeyen bir kadının gereksinimleri aynı olmayabilir.

Benzer şekilde hiç doğum yapmamış kadınlarda, doğum sonrası dönemde veya daha önce spiral kullanmış hastalarda yaklaşım kişiye göre planlanmalıdır.

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç'ın İzmir Karşıyaka–Mavişehir'deki kliniğinde bakırlı ve hormonlu spiral için kontrasepsiyon danışmanlığı, jinekolojik değerlendirme, spiral takılması, spiral kontrolü ve spiral çıkarılması yapılmaktadır.

İpi görülemeyen, yer değiştirdiğinden şüphe edilen veya çıkarılması güç olan spirallerde ise ultrasonografik değerlendirme ve gerektiğinde ileri çıkarma yöntemleri planlanabilir.

WhatsApp ile Randevu

Online Randevu

Sık Sorulan Sorular

Spiral takılması ne kadar sürer?

Spiral yerleştirilmesi genellikle kısa süren bir jinekolojik işlemdir. Süre rahim ve serviks anatomisine göre değişebilir.

Spiral taktırmak için adetli olmak şart mı?

Hayır. Gebelik güvenilir şekilde dışlanabiliyorsa spiral yalnızca adet döneminde takılmak zorunda değildir.

Hiç doğum yapmamış bir kadına spiral takılır mı?

Evet. Daha önce doğum yapmamış olmak tek başına spiral kullanımına engel değildir.

Hormonlu spiral mi bakırlı spiral mi daha iyi?

Tek bir seçenek herkes için daha uygun değildir. Adet özellikleri, tıbbi öykü, hormon kullanımı ve kişisel tercihler birlikte değerlendirilmelidir.

Hormonlu spiral adetleri azaltır mı?

Evet. Zaman içerisinde kanama miktarı azalabilir ve bazı kadınlarda adet tamamen kesilebilir.

Bakırlı spiral adet kanamasını artırabilir mi?

Evet. Özellikle ilk dönemde kanama miktarı ve adet ağrısı artabilir.

Spiral düşebilir mi?

Evet. Kaynakta ekspulsiyon oranı yaklaşık %5 olarak belirtilmektedir ve atılmaların önemli kısmı ilk aylarda görülür.

Spiral ipi görünmüyorsa ne yapılır?

Öncelikle gebelik dışlanır. Daha sonra genellikle transvajinal ultrasonografi ile spiralin rahim içerisindeki yeri değerlendirilir.

Spiral rahmi delebilir mi?

Perforasyon nadir bir komplikasyondur ve çoğunlukla yerleştirme sırasında meydana gelir.

Spiral çıkarılınca hemen gebe kalınabilir mi?

Spiral geri dönüşümlü bir yöntemdir ve çıkarıldıktan sonra doğurganlık yeniden başlayabilir.