Vulvar Kontakt Dermatit Nedir?

Vulvar Kontakt Dermatit Nedir?

Vulvar kontakt dermatit, dış genital bölgenin bir maddeyle temas sonrasında inflamasyon geliştirmesidir.

Kontakt dermatit iki temel şekilde ortaya çıkabilir: irritan kontakt dermatit ve alerjik kontakt dermatit.

İrritan kontakt dermatitte ürün doğrudan vulvar deriyi tahriş eder. Alerjik kontakt dermatitte ise belirli bir maddeye karşı gelişen bağışıklık yanıtı söz konusudur.

Her iki durumda da vulvada kaşıntı, yanma ve kızarıklık gelişebilir.

Vulvar Kontakt Dermatite Neler Neden Olabilir?

Vulvar bölge çok sayıda ürünle temas edebilir. Bu nedenle hastanın yalnızca kullandığı ilaçların değil, günlük hijyen ve bakım ürünlerinin de sorgulanması önemlidir.

Sabunlar, duş jelleri, parfümlü ürünler, pedler, tamponlar, deterjanlar, yumuşatıcılar, bazı kremler, lokal anestezikler ve çeşitli topikal ilaçlar kontakt dermatite yol açabilir.

Özellikle kronik vulvar kaşıntısı olan bir hastanın yakınmalarını gidermek amacıyla tekrar tekrar farklı ürünler kullanması bazen sorunu daha da artırabilir.

İrritan Kontakt Dermatit Nedir?

İrritan kontakt dermatitte vulvar deri tahriş edici bir maddeyle temas eder.

Şikâyetler maruziyetten kısa süre sonra başlayabilir.

Kaynak metinde irritan kontakt dermatitin özellikle yanma ve batma ile kendini gösterebildiği belirtilmektedir.

Muayenede hafif kızarıklıktan belirgin kızarıklık ve ödeme kadar değişen bulgular görülebilir. Daha ciddi reaksiyonlarda vezikül veya bül gelişebilir.

Alerjik Kontakt Dermatit Nedir?

Alerjik kontakt dermatit, belirli bir alerjene karşı gelişen gecikmiş tip aşırı duyarlılık reaksiyonudur.

Bu durumda kaşıntı daha belirgin olabilir.

Muayenede kızarıklık, ödem ve bazen veziküler değişiklikler görülebilir.

Alerjik reaksiyona neden olan maddeyi yalnızca lezyonun görünümünden belirlemek her zaman mümkün değildir.

Vulvada Kaşıntı ve Yanma Her Zaman Mantar mıdır?

Hayır.

Bu ayrım özellikle önemlidir.

Vulvar kaşıntı ve yanma Candida enfeksiyonunda görülebilir; ancak kontakt dermatit ve diğer vulvar dermatozlar da aynı yakınmalara yol açabilir.

Hastanın sürekli olarak “mantar oluyor” düşüncesiyle farklı vajinal veya vulvar ürünler kullanması, eğer gerçek neden kontakt dermatitse, irritasyonu daha da artırabilir.

Bu nedenle tekrarlayan veya tedaviye rağmen düzelmeyen vulvar yakınmalarda doğrudan vulvar muayene önemlidir.

Vulvar Kontakt Dermatit Tanısı Nasıl Konur?

Tanıda hastanın öyküsü son derece önemlidir.

Özellikle yakınmalar başlamadan önce kullanılan yeni ürünler araştırılır.

Sabun, duş jeli, ped, günlük ped, deterjan, yumuşatıcı, krem, merhem, vajinal ürün ve lokal ilaçların kullanımı sorgulanabilir.

Fizik muayenede vulvar deride kızarıklık, ödem ve diğer inflamatuar değişiklikler değerlendirilir.

Patch Testi Gerekir mi?

Alerjik kontakt dermatitten şüphe edildiğinde patch testi (yama testi) sorumlu alerjenin belirlenmesine yardımcı olabilir.

Kaynak metinde alerjik kontakt dermatitin tanısında patch testinin yararlı olduğu belirtilmektedir.

Özellikle hangi ürünün reaksiyona neden olduğunun belirlenemediği veya şikâyetlerin tekrarladığı hastalarda değerlendirme daha önemli hale gelebilir.

Vulvar Kontakt Dermatit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavide yalnızca kaşıntıyı azaltmak yeterli değildir.

Kaynakta tedavi basamakları oldukça net biçimde verilmiştir.

1. Sorumlu Ürün veya İrritan Bulunur ve Bırakılır

Tedavinin ilk ve en önemli basamağı soruna neden olan ürünün kullanımının durdurulmasıdır.

Hangi ürünün sorumlu olduğunun belirlenmesi için hastanın kullandığı bütün vulvar ve hijyen ürünlerinin gözden geçirilmesi gerekebilir.

Sorumlu maddeyle temas devam ettiği sürece kullanılan ilaçlardan yeterli sonuç alınamayabilir.

2. Vulvar Deri Bariyeri Korunur

İkinci amaç hasarlanmış vulvar deri bariyerinin iyileşmesine yardımcı olmaktır.

Kaynakta vulvanın günde iki kez serum fizyolojik ile oturma banyosu şeklinde temizlenmesi önerilmektedir.

Bunun ardından sade petrolatum uygulanarak deri bariyerinin desteklenmesi önerilir.

Buradaki temel yaklaşım vulvaya daha fazla ürün eklemek değil, irritasyonu azaltarak derinin kendisini onarmasına fırsat vermektir.

3. Altta Yatan Enfeksiyon Varsa Tedavi Edilir

Kontakt dermatite eşlik eden bir enfeksiyon varsa ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Kaynakta gerektiğinde oral antifungal veya antibakteriyel tedavi uygulanabileceği belirtilmektedir.

Ancak bu tedaviler kontakt dermatitin kendisinin rutin tedavisi değildir; eşlik eden enfeksiyon bulunması durumunda kullanılır.

4. İnflamasyon Kontrol Altına Alınır

Vulvar derideki inflamasyonu azaltmak amacıyla topikal kortikosteroid kullanılabilir.

Kaynakta:

Topikal kortikosteroidlerin günde iki kez 1–3 hafta

kullanılabileceği belirtilmektedir.

Örnek olarak klobetazol propiyonat %0,05 veya triamsinolon %0,1 merhem verilmektedir.

Ancak kontakt dermatitte hangi güçte kortikosteroid kullanılacağı hastanın vulvar muayene bulgularına göre belirlenmelidir.

5. Sistemik Kortikosteroid Ne Zaman Gerekebilir?

Çok ciddi irritasyon bulunan hastalarda yalnızca lokal tedavi yeterli olmayabilir.

Kaynakta şiddetli irritasyonda sistemik kortikosteroidlerin düşünülebileceği belirtilmektedir.

Bu tedavi rutin değildir ve seçilmiş ağır olgular için değerlendirilir.

6. Kaşıntı-Kaşıma Döngüsü Kırılır

Vulvar kaşıntı devam ettikçe hasta bölgeyi kaşır ve deri bariyeri yeniden zarar görür.

Bu nedenle tedavinin bir diğer amacı kaşıntı-kaşıma döngüsünü kırmaktır.

Kaynakta bunun için soğuk uygulamalar önerilmektedir.

Soğuk paketler, doğrudan deri üzerine uygulanmamak koşuluyla, kaşıntının azaltılmasına yardımcı olabilir.

7. Gece Kaşıntısı Kontrol Edilir

Bazı hastalarda kaşıntı özellikle geceleri artabilir ve uykuda istemsiz kaşıma devam edebilir.

Kaynakta gece kaşıntısının kontrolü için sedatif antihistaminik olarak:

hidroksizin 25–100 mg

örneği verilmektedir.

Bu tür ilaçların kullanımı hastanın özelliklerine ve diğer ilaçlarına göre hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Vulvar Kontakt Dermatit Tekrarlar mı?

Sorumlu irritan veya alerjen yeniden kullanılmaya başlanırsa şikâyetler tekrarlayabilir.

Bu nedenle başarılı tedavinin önemli bir bölümü hastanın hangi üründen kaçınması gerektiğini belirlemektir.

Çok sayıda kozmetik ve hijyen ürünü kullanmak yerine vulvar bakımın mümkün olduğunca sade tutulması yararlı olabilir.

Vulvar Kontakt Dermatitte Biyopsi Gerekir mi?

Kontakt dermatit tanısı çoğunlukla öykü ve muayene ile konulabilir.

Her hastada biyopsi gerekmez.

Ancak uygun tedaviye ve irritanların ortadan kaldırılmasına rağmen lezyon düzelmiyorsa veya muayenede başka bir vulvar hastalıktan şüpheleniliyorsa tanının yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Bu durumda gerekli görülen hastalarda vulvar biyopsi yapılabilir.

Amaç kontakt dermatiti kanıtlamaktan çok, tedaviye dirençli lezyonun altında başka bir vulvar patoloji bulunup bulunmadığını değerlendirmektir.

İzmir'de Vulvar Kaşıntı ve Kontakt Dermatit Tedavisi

Vulvada sürekli kaşıntı veya yanma yaşayan kadınların önemli bir kısmı şikâyetlerini “mantar” olarak değerlendirebilir ve defalarca farklı kremler kullanabilir.

Oysa kontakt dermatit, liken simpleks kronikus, liken sklerozus ve diğer vulvar dermatozlar benzer yakınmalara neden olabilir.

Bu nedenle özellikle tekrarlayan veya uygulanan tedavilere rağmen geçmeyen vulvar kaşıntıda, yalnızca yeni bir krem başlanması yerine vulvanın ayrıntılı olarak değerlendirilmesi önemlidir.

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç'ın İzmir Karşıyaka–Mavişehir'deki kliniğinde vulvar kaşıntı, yanma ve vulvar lezyonların değerlendirilmesi yapılmakta; gerekli görülen hastalarda lokal anestezi altında vulvar punch biyopsi uygulanmaktadır.

Amaç yalnızca şikâyeti baskılamak değil, kaşıntının gerçek nedenini belirleyerek nedene yönelik tedaviyi planlamaktır.

WhatsApp ile Randevu

Online Randevu

Sık Sorulan Sorular

Vulvada sabun alerji yapabilir mi?

Evet. Sabunlar ve diğer kişisel bakım ürünleri vulvar deride irritan veya alerjik kontakt dermatite neden olabilir.

Vulvada yanma mantar olmadan olabilir mi?

Evet. Kontakt dermatitte özellikle yanma ve batma belirgin olabilir.

Kontakt dermatitte kortizonlu krem kullanılır mı?

Evet. Kaynakta inflamasyonun kontrolü için topikal kortikosteroidlerin günde iki kez 1–3 hafta kullanılabileceği belirtilmektedir. Tedavinin gücü muayene bulgularına göre belirlenir.

Vulvaya vazelin sürülür mü?

Kaynak tedavi tablosunda vulvar bariyer fonksiyonunun düzeltilmesi amacıyla sade petrolatum kullanımı yer almaktadır.

Patch testi nedir?

Belirli maddelere karşı gecikmiş alerjik reaksiyonu araştırmak için kullanılan bir deri testidir ve alerjik kontakt dermatitte sorumlu alerjenin belirlenmesine yardımcı olabilir.

Geçmeyen vulvar kaşıntıda biyopsi gerekir mi?

Her hastada gerekmez. Uygun tedaviye rağmen düzelmeyen veya başka bir vulvar hastalıktan şüphelenilen lezyonlarda biyopsi düşünülebilir.