Vulvodini Nedir? Vulvada Geçmeyen Ağrı, Yanma ve Tedavisi

Vulvodini, vulvar bölgede belirgin ve tanımlanabilir başka bir neden bulunmaksızın en az 3 ay devam eden ağrı durumudur. Ağrı; yanma, batma, hassasiyet, tahriş hissi veya dokunmayla ortaya çıkan ağrı şeklinde tarif edilebilir.

Vulvodini tanısı bazen gecikebilir. Bunun önemli nedenlerinden biri, hastanın belirgin ağrısı olmasına rağmen muayenede gözle görülebilen belirgin bir lezyon bulunmayabilmesidir.

Bu nedenle vulvodini değerlendirmesinde yalnızca “vulvada bir şey görünüyor mu?” sorusuna değil, ağrının özelliklerine ve olası diğer nedenlerin dışlanmasına odaklanmak gerekir.

Vulvodini Belirtileri Nelerdir?

Vulvodinide en önemli yakınma vulvar ağrıdır. Ancak hastalar bu hissi farklı şekillerde tarif edebilir.

Ağrı yanma, batma, sızlama, hassasiyet veya tahriş hissi şeklinde olabilir. Sürekli bulunabileceği gibi aralıklı olarak da ortaya çıkabilir.

Bazı kadınlarda herhangi bir temas olmadan ağrı gelişirken bazı hastalarda dokunma veya basınçla tetiklenebilir.

Cinsel ilişki, tampon kullanımı, dar kıyafetler veya uzun süre oturmak gibi vulvaya basınç oluşturan durumlar bazı hastalarda yakınmaları artırabilir.

Vulvodini Ne Kadar Sürer?

Vulvodini tanımlamasında ağrının süresi önemlidir.

Kaynakta kullanılan sınıflamaya göre en az 3 aydır devam eden vulvar ağrı bulunmalıdır ve ağrıyı açıklayabilecek başka belirgin bir neden saptanmamalıdır.

Bu nedenle birkaç günlük vulvar ağrı veya yeni başlayan enfeksiyon belirtileri doğrudan vulvodini olarak değerlendirilmez.

Vulvodini Tek Bir Hastalık mıdır?

Vulvodini farklı özelliklerde ortaya çıkabilir.

Ağrının bulunduğu bölgeye göre lokalize, yaygın veya karma olabilir.

Lokalize vulvodinide ağrı belirli bir vulvar bölgede yoğunlaşırken yaygın vulvodinide daha geniş bir alan etkilenebilir.

Ağrı ayrıca provoked, yani temas veya basınçla tetiklenen; spontan, yani herhangi bir uyaran olmadan ortaya çıkan; ya da bunların birlikte bulunduğu karma tipte olabilir.

Başlangıcı primer veya sekonder olabilir. Ağrı paterni ise aralıklı, sürekli, ani veya gecikmeli özellik gösterebilir.

Vestibulodini Nedir?

Ağrının özellikle vajina girişindeki vestibül bölgesinde lokalize olması vestibulodini olarak adlandırılabilir.

Bu hastalarda hafif dokunma bile belirgin hassasiyet oluşturabilir.

Özellikle cinsel ilişki sırasında vajina girişinde ağrı yaşayan kadınlarda vestibüler bölgenin sistematik değerlendirilmesi önemlidir.

Vulvodini Neden Olur?

Vulvodinin tek ve kesin bir nedeni gösterilememiştir.

Gönderdiğin kaynakta vulvodini ile ilişkili olabilecek faktörler arasında kronik ağrı durumları, alerjik durumlar, hormonal faktörler, inflamasyon, nöromüsküler faktörler ve nörolojik mekanizmalar yer almaktadır.

Psikososyal faktörler de ağrının değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.

Ancak vulvodinin “tamamen psikolojik” bir hastalık olarak değerlendirilmesi doğru değildir. Ağrı gerçek bir klinik yakınmadır ve sistematik olarak değerlendirilmelidir.

Vulvodini Tanısı Nasıl Konur?

Vulvodini için değerlendirme ayrıntılı bir öykü ile başlar.

Ağrının ne zaman başladığı, başlangıçta tetikleyen bir olay bulunup bulunmadığı, ağrının yeri ve şiddeti sorgulanır.

Ağrının dokunmayla mı ortaya çıktığı yoksa kendiliğinden mi geliştiği; sürekli mi yoksa aralıklı mı olduğu değerlendirilir.

Cinsel ilişki, idrar yapma, bağırsak fonksiyonları ve günlük aktivitelerle ilişkisi de sorgulanabilir.

Vulvodini Tanısından Önce Neler Dışlanmalıdır?

Vulvar ağrının nedeni her zaman vulvodini değildir.

Öncelikle ağrıyı açıklayabilecek başka bir vulvar hastalık bulunup bulunmadığı araştırılır.

Gönderdiğin sınıflamada enfeksiyonlar, inflamatuar vulvar hastalıklar, neoplastik hastalıklar, nörolojik nedenler, travma, bazı tıbbi girişimlere bağlı nedenler ve hormonal durumlar vulvar ağrının olası nedenleri arasında yer almaktadır.

Bu nedenle vulvodini bir anlamda diğer belirgin nedenler dışlandıktan sonra değerlendirilen bir tanıdır.

Pamuklu Çubuk Testi Nedir?

Vulvodini değerlendirmesinin önemli bölümlerinden biri cotton-swab test, yani pamuklu çubuk testidir.

Pamuk uçlu aplikatör kullanılarak vulvanın farklı bölgelerine hafif basınç uygulanır.

Amaç hangi bölgelerin ağrılı olduğunu sistematik olarak belirlemektir.

Özellikle vestibül çevresindeki farklı noktalara hafifçe dokunularak ağrının yeri ve şiddeti değerlendirilebilir.

Bu yöntem ağrının adeta bir haritasının çıkarılmasına yardımcı olur.

Vulvodinide Jinekolojik Muayene Nasıl Yapılır?

Öncelikle vulva dikkatli şekilde incelenir.

Enfeksiyon, inflamasyon, vulvar dermatoz veya görünür başka bir lezyon olup olmadığı değerlendirilir.

Ardından pamuklu çubuk testiyle hassas bölgeler belirlenebilir.

Vajinal muayenede pelvik taban kaslarının değerlendirilmesi de önemlidir. Kaslarda hassasiyet, spazm veya aşırı tonus bulunup bulunmadığı araştırılabilir.

Gerekli hastalarda vajinal pH ve enfeksiyon açısından ek değerlendirmeler yapılabilir.

Vulvodini Tedavisi Nasıl Yapılır?

Vulvodinin tedavisi her hastada aynı değildir.

Gönderdiğin kaynak özellikle vulvodini tedavisinin zor olabileceğini ve çoğu hastada multidisipliner yaklaşım gerekebileceğini vurguluyor.

Tedavide hasta eğitimi, vulvar bakım, fizik tedavi, ilaç tedavileri, lokal uygulamalar ve seçilmiş dirençli hastalarda cerrahi seçenekler bulunabilir.

1. Vulvar Bakım ve İrritanlardan Kaçınma

İlk basamaklardan biri vulvar bölgenin gereksiz irritasyondan korunmasıdır.

Parfümlü sabunlar ve irritan olabilecek vulvar ürünlerden kaçınılabilir. Pamuklu iç çamaşırı tercih edilmesi ve vulvar bölgeye baskı oluşturan kıyafetlerden kaçınılması önerilebilir.

Bazı hastalarda sıcak uygulamalar yerine soğuk uygulamalar rahatlama sağlayabilir.

Amaç hassas vulvar dokunun ek irritasyonunu azaltmaktır.

2. Pelvik Taban Fizik Tedavisi

Vulvodini tedavisinde pelvik taban fizik tedavisi önemli seçeneklerden biridir.

Özellikle pelvik taban kaslarında aşırı tonus, spazm veya hassasiyet bulunan kadınlarda fizik tedavi yararlı olabilir.

Tedavide pelvik taban kaslarının gevşetilmesine yönelik teknikler, manuel terapi ve uygun hastalarda biofeedback kullanılabilir.

Kaynakta biofeedback'in vulvodini tedavisinde kullanılabilecek yöntemlerden biri olduğu belirtilmektedir.

3. Lokal İlaç Tedavileri

Lokal tedavilerden biri lidokaindir.

Kaynakta özellikle %5 lidokain merhem lokal tedavi seçeneklerinden biri olarak yer almaktadır.

Lidokain ağrılı bölgeye lokal olarak uygulanarak ağrının azaltılmasına yardımcı olabilir.

Kaynak tedavi tablosunda topikal seçeneklerden biri olarak gabapentin içeren krem veya merhem de bulunmaktadır.

4. Antidepresan İlaçlar

Vulvodini kronik nöropatik ağrı özellikleri gösterebildiği için bazı antidepresan ilaçlar ağrı kontrolü amacıyla kullanılabilir.

Gönderdiğin kaynakta amitriptilin, imipramin, nortriptilin, desipramin ve duloksetin tedavi seçenekleri arasında yer almaktadır.

Bu ilaçların kullanılması hastada depresyon olduğu anlamına gelmez.

Amaç kronik ağrı ile ilişkili sinir iletim mekanizmalarını modüle etmektir.

Tedavi genellikle düşük dozdan başlanarak hastanın yanıtına göre düzenlenir.

5. Gabapentin Tedavisi

Kaynakta gabapentin vulvodinide kullanılabilecek antikonvülzan tedaviler arasında yer almaktadır.

Gabapentin nöropatik ağrı tedavisinde kullanılan ilaçlardan biridir.

Tedavi düşük dozdan başlanıp hastanın yanıtı ve toleransına göre kademeli olarak artırılabilir.

Vulvodinide ilaç tedavisinin etkisinin değerlendirilmesi zaman alabilir. Bu nedenle tedavinin birkaç günlük kullanım sonrasında başarısız kabul edilmemesi gerekir.

6. Lokal Enjeksiyon Tedavileri

Kaynakta dirençli ağrı alanlarında lokal enjeksiyon seçenekleri de bulunmaktadır.

Lidokain ve bazı kortikosteroid kombinasyonlarının lokal olarak uygulanması seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.

Ancak bu yöntemler her vulvodini hastasında rutin olarak uygulanmaz.

7. Biofeedback ve Cinsel Danışmanlık

Vulvodini yalnızca fiziksel ağrıdan ibaret olmayabilir.

Uzun süren ağrı cinsel yaşamı ve hastanın yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir.

Kaynak tedavi tablosunda biofeedback ve seks danışmanlığı da cerrahi dışı tedavi seçenekleri arasında bulunmaktadır.

Özellikle ağrılı cinsel ilişki nedeniyle kaçınma gelişen hastalarda tedavinin yalnızca ilaçlardan oluşmaması önemlidir.

Vulvodinide Cerrahi Tedavi Gerekir mi?

Çoğu hastada ilk yaklaşım cerrahi değildir.

Ancak uygun medikal tedavilere rağmen belirgin şikâyetleri devam eden lokalize vestibulodini hastalarında cerrahi değerlendirilebilir.

Kaynakta cerrahi seçenek olarak vestibulektomi anlatılmaktadır.

Vestibulektomi Nedir?

Vestibulektomi, ağrının belirgin şekilde vestibüler bölgede lokalize olduğu seçilmiş hastalarda ağrılı vestibüler dokunun cerrahi olarak çıkarılması işlemidir.

Gönderdiğin kaynakta özellikle agresif medikal tedaviye rağmen şikâyetleri düzelmeyen kadınlarda cerrahinin düşünülebileceği belirtilmektedir.

Ancak bu işlem vulvodinisi bulunan her hastaya uygulanmaz.

Cerrahi öncesinde ağrının gerçekten vestibüler bölgeye lokalize olduğunun ve diğer tedavilerin yeterli şekilde denendiğinin gösterilmesi önemlidir.

Vulvodini Tamamen Geçer mi?

Vulvodinin seyri kişiden kişiye değişebilir.

Kaynakta bazı kadınlarda spontan düzelme görülebildiği belirtilmektedir.

Bununla birlikte bazı hastalarda ağrı uzun süre devam edebilir ve farklı tedavilerin birlikte kullanılması gerekebilir.

Bu nedenle tedavide tek bir “vulvodini ilacı” aramak yerine ağrının tipinin, lokalizasyonunun ve eşlik eden pelvik taban bulgularının belirlenmesi daha doğru bir yaklaşımdır.

İzmir'de Vulvodini ve Geçmeyen Vulvar Ağrı Tedavisi

Vulvodini hastalarının önemli bir kısmı uzun süre mantar enfeksiyonu, vajinit veya tekrarlayan enfeksiyon düşünülerek farklı tedaviler kullanmış olabilir.

Oysa muayenede enfeksiyon veya belirgin bir vulvar lezyon bulunmamasına rağmen devam eden yanma, batma, dokunmayla hassasiyet veya cinsel ilişki sırasında vajina girişinde ağrı, vulvodini açısından değerlendirme gerektirebilir.

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç'ın İzmir Karşıyaka–Mavişehir'deki kliniğinde geçmeyen vulvar ağrı ve yanma şikâyetlerinde ayrıntılı vulvar muayene yapılmakta; gerekli hastalarda pamuklu çubuk ile ağrı haritalaması, enfeksiyonların ve vulvar hastalıkların dışlanması ve pelvik taban değerlendirmesi ile tedavi planlanmaktadır.

Tedavinin amacı yalnızca ağrıyı geçici olarak baskılamak değil, hastanın vulvodini tipine ve muayene bulgularına uygun basamaklı bir tedavi planı oluşturmaktır.

WhatsApp ile Randevu

Online Randevu

Sık Sorulan Sorular

Vulvodini nedir?

Belirgin başka bir neden saptanmaksızın en az 3 ay devam eden vulvar ağrı durumudur.

Vulvodini yanma yapar mı?

Evet. Ağrı yanma, batma, tahriş veya dokunmayla hassasiyet şeklinde tarif edilebilir.

Vulvodini mantar enfeksiyonu mudur?

Hayır. Vulvodini tanısından önce Candida ve diğer enfeksiyonlar dahil vulvar ağrıya neden olabilecek hastalıkların dışlanması gerekir.

Pamuklu çubuk testi nedir?

Vulvanın farklı noktalarına pamuk uçlu aplikatörle hafifçe dokunularak ağrılı bölgelerin belirlenmesi yöntemidir.

Vulvodinide cinsel ilişki ağrılı olabilir mi?

Evet. Özellikle vestibüler bölgenin etkilendiği hastalarda vajina girişine temas ve cinsel ilişki ağrıyı tetikleyebilir.

Vulvodini tedavisinde fizik tedavi uygulanır mı?

Evet. Özellikle pelvik taban kaslarında aşırı tonus veya hassasiyet bulunan hastalarda pelvik taban fizik tedavisi tedavinin önemli bir parçası olabilir.

Vulvodini ilaçla tedavi edilir mi?

Lokal lidokain, bazı nöropatik ağrı ilaçları ve seçilmiş hastalarda farklı medikal tedaviler kullanılabilir. Tedavi hastanın ağrı tipine göre planlanır.

Vulvodinide ameliyat gerekir mi?

Çoğu hastada gerekmez. Uygun medikal ve konservatif tedavilere rağmen devam eden, iyi lokalize vestibüler ağrısı bulunan seçilmiş hastalarda vestibulektomi değerlendirilebilir.