Adenomyozis Nedir? Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Adenomyozis, normalde rahmin iç yüzeyini döşeyen endometrial bez ve stromanın rahmin kas tabakası olan miyometrium içerisinde bulunmasıyla karakterize iyi huylu bir jinekolojik hastalıktır.

Bu dokuların rahim kası içerisinde yer alması zamanla rahim duvarında kalınlaşmaya ve rahmin büyümesine neden olabilir. Adenomyozis bazı kadınlarda hiçbir belirti oluşturmazken bazı hastalarda ağrılı adet, yoğun adet kanaması ve kronik pelvik ağrı ile kendini gösterebilir.

Özellikle miyomla karışabilmesi nedeniyle doğru ultrasonografik değerlendirme önemlidir.

Adenomyozis Nasıl Oluşur?

Adenomyozisin kesin oluşum mekanizması tam olarak bilinmemektedir.

Hastalığın temel özelliği endometrial bezlerin ve stromanın endometrium ile miyometrium arasındaki normal sınırı aşarak rahim kas tabakasının içerisine doğru yerleşmesidir.

Bu odakların çevresinde rahim kasında büyüme ve kalınlaşma gelişebilir. Sonuçta rahim normalden daha büyük ve küresel bir görünüm kazanabilir.

Adenomyozis Kimlerde Daha Sık Görülür?

Adenomyozis özellikle doğum yapmış kadınlarda ve 40–50'li yaşlarda daha sık görülür.

Hastalık menopoz sonrasında gerileme eğilimindedir.

Adenomyozis bazen tek başına bulunurken miyom veya endometriozis gibi diğer jinekolojik hastalıklarla birlikte de görülebilir.

Adenomyozis Belirtileri Nelerdir?

Adenomyozisi bulunan kadınların bir bölümünde hiçbir şikâyet olmayabilir.

Belirti ortaya çıktığında en sık görülen yakınmalar şunlardır:

• Ağrılı adet görme
• Yoğun veya uzun süren adet kanaması
• Kronik pelvik ağrı
• Adet dönemlerinde giderek artan ağrı
• Rahimde büyüme
• Pelvik bölgede dolgunluk veya hassasiyet

Adenomyozis belirtilerinin şiddeti hastadan hastaya değişebilir.

Adenomyozis Aşırı Adet Kanaması Yapar mı?

Evet. Adenomyozis yoğun adet kanamasının önemli nedenlerinden biri olabilir.

Kanamanın miktarı arttıkça demir eksikliği ve kansızlık gelişebilir.

Bu nedenle yoğun adet kanaması bulunan hastalarda yalnızca miyom ve polip değil, adenomyozis açısından da rahim kas tabakasının değerlendirilmesi gerekir.

Adenomyozis Adet Ağrısı Yapar mı?

Ağrılı adet, adenomyozisin karakteristik şikâyetlerinden biridir.

Bazı kadınlarda yıllar boyunca normal veya hafif ağrılı geçen adetler zaman içerisinde giderek daha ağrılı hale gelebilir.

Özellikle sonradan başlayan veya giderek şiddetlenen adet ağrısı durumunda adenomyozis olasılığı değerlendirilmelidir.

Adenomyozis Rahmi Büyütür mü?

Evet.

Adenomyoziste rahim kasının etkilenmesine bağlı olarak uterus büyüyebilir. Jinekolojik muayenede rahim genellikle küresel, büyümüş ve bazen hassas olarak hissedilebilir.

Bu büyüme miyomdan farklı olarak her zaman belirgin sınırlı bir kitle şeklinde değildir.

Adenomyozis ile Miyom Arasındaki Fark Nedir?

Her iki hastalık da rahmin büyümesine, yoğun adet kanamasına ve ağrıya neden olabilir. Ancak anatomik yapıları farklıdır.

Miyom genellikle rahim kası içerisinde iyi sınırlı bir kitle oluşturur.

Adenomyoziste ise endometrial bez ve stroma rahim kası içerisine yayılır ve miyometriumda daha diffüz bir kalınlaşma ve heterojen görünüm ortaya çıkabilir.

Bazı hastalarda ise adenomyozis belirli bir bölgede yoğunlaşarak daha lokal bir görünüm oluşturabilir.

Bu nedenle ultrasonografide miyom ile adenomyozis ayrımının doğru yapılması tedavinin planlanması açısından önemlidir.

Adenomyozis Tanısı Nasıl Konulur?

Geçmişte adenomyozisin kesin tanısı çoğunlukla histerektomi sonrasında rahmin patolojik olarak incelenmesiyle konuluyordu.

Günümüzde ise transvajinal ultrasonografi ve MR, ameliyat öncesinde adenomyozisten güçlü şekilde şüphelenilmesini sağlayabilir.

Tanıda hastanın şikâyetleri, jinekolojik muayene ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilir.

Adenomyozis Ultrasonda Görülür mü?

Evet. Transvajinal ultrasonografi adenomyozis değerlendirmesinde önemli bir yöntemdir.

Ultrasonografide rahim kasında bazı karakteristik değişiklikler görülebilir.

Bunlar arasında:

• Rahim duvarında asimetrik kalınlaşma
• Miyometriumda heterojen görünüm
• Küçük miyometrial kistler
• Endometrium ile miyometrium arasındaki sınırın düzensizleşmesi
• Rahimde küresel büyüme

bulunabilir.

Renkli Doppler inceleme de bazı hastalarda miyom ile adenomyozis ayrımına yardımcı olabilir.

Adenomyozis Tanısında MR Gerekir mi?

Her hastada MR gerekli değildir.

Transvajinal ultrasonografinin yeterli olmadığı, bulguların belirsiz kaldığı veya miyom ile adenomyozis ayrımının güç olduğu durumlarda MR kullanılabilir.

MR özellikle rahmin kas tabakasının ve endometrium-miyometrium bileşkesinin ayrıntılı değerlendirilmesini sağlar.

Adenomyozis ile Endometriozis Aynı Hastalık mı?

Hayır.

Her iki hastalıkta da endometrium benzeri bez ve stroma normal yerinin dışında bulunur ancak yerleşimleri farklıdır.

Adenomyoziste bu dokular rahmin kas tabakası içerisinde bulunur.

Endometrioziste ise rahim dışında; örneğin yumurtalıklarda, pelviste veya diğer bölgelerde endometriozis odakları bulunabilir.

İki hastalık aynı kadında birlikte de görülebilir.

Adenomyozis Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi seçimi hastanın;

• Yaşına
• Kanama miktarına
• Ağrı şiddetine
• Çocuk isteğine
• Rahmin korunması isteğine
• Hastalığın yaygınlığına

göre belirlenir.

Şikâyeti olmayan hastalarda her zaman tedavi gerekmez.

Belirti bulunan hastalarda ise öncelikle medikal tedaviler değerlendirilebilir.

Adenomyozis Ağrısında İlaç Tedavisi

Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar, özellikle ağrılı adet şikâyetinin kontrolünde kullanılabilir.

Bu ilaçlar hastalığı ortadan kaldırmaz ancak adet dönemindeki ağrının azaltılmasına yardımcı olabilir.

Hormonlu Spiral Adenomyozis Tedavisinde Kullanılır mı?

Levonorgestrel salgılayan rahim içi sistem, adenomyozise bağlı yoğun adet kanaması ve ağrının azaltılmasında kullanılabilecek tedavi seçeneklerinden biridir.

Hormonun büyük ölçüde rahim içerisinde etkili olması, bazı hastalarda kanama kontrolü açısından avantaj sağlayabilir.

Ancak tedavinin uygunluğu hastanın rahim anatomisi ve diğer klinik özellikleri değerlendirilerek belirlenmelidir.

Doğum Kontrol Hapları Adenomyoziste Kullanılabilir mi?

Kombine doğum kontrol hapları bazı hastalarda kanama ve ağrının kontrolü amacıyla kullanılabilir.

Benzer şekilde progesteron içeren tedaviler de seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.

Bu tedavilerin amacı adenomyozis dokusunu cerrahi olarak ortadan kaldırmak değil, hastalığın oluşturduğu belirtileri kontrol etmektir.

GnRH Tedavisi Adenomyoziste Kullanılır mı?

GnRH agonistleri östrojen üretimini baskılayarak bazı hastalarda adenomyozise bağlı belirtilerin azalmasını sağlayabilir.

Ancak uzun süreli kullanımlarında düşük östrojen düzeylerine bağlı yan etkiler gelişebileceğinden kullanım süreleri ve hasta seçimi önemlidir.

Adenomyozisin Kesin Tedavisi Nedir?

Çocuk isteğini tamamlamış, ciddi kanama veya ağrısı bulunan ve diğer tedavilerden yeterli fayda görmeyen kadınlarda histerektomi adenomyozis için kesin tedavidir.

Histerektomide rahim çıkarıldığı için adenomyozis dokusu da ortadan kaldırılmış olur.

Ancak her adenomyozis hastasında rahmin alınması gerekmez.

Özellikle genç, çocuk isteği bulunan veya şikâyetleri medikal yöntemlerle kontrol edilebilen hastalarda rahmi koruyucu yaklaşımlar öncelikle değerlendirilir.

Adenomyozis Nedeniyle Rahim Alınması Gerekiyorsa Açık Ameliyat Şart mı?

Hayır.

Histerektominin hangi yöntemle yapılacağı rahmin büyüklüğüne, önceki ameliyatlara, pelvik anatomiye ve eşlik eden hastalıklara göre belirlenir.

Uygun hastalarda laparoskopik veya vajinal yöntemlerle rahim alınabilir. Seçilmiş hastalarda ise karında kesi oluşturmadan vNOTES ile izsiz rahim ameliyatı uygulanabilir.

Bu nedenle adenomyozis nedeniyle histerektomi kararı verilen bir hastada yalnızca “rahim alınacak mı?” sorusu değil, “rahim hangi yöntemle alınabilir?” sorusu da önemlidir.

Adenomyoziste Rahim Korunabilir mi?

Birçok hastada evet.

Özellikle çocuk isteği devam eden kadınlarda medikal tedaviler ön plandadır.

Adenomyozisin rahim kası içerisinde yaygın şekilde bulunabilmesi nedeniyle cerrahi olarak yalnızca hastalıklı alanın çıkarılması, iyi sınırlı bir miyomun çıkarılmasına göre daha güç olabilir.

Bu nedenle rahmi koruyucu tedavi planlanırken hastalığın yaygınlığı ve hastanın gebelik beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

İzmir'de Adenomyozis Tanısı ve Tedavisi

Adenomyoziste doğru tedavinin ilk basamağı miyom ile adenomyozisin birbirinden ayrılmasıdır.

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç'ın İzmir Karşıyaka–Mavişehir'deki kliniğinde yoğun adet kanaması, giderek artan adet ağrısı veya kronik pelvik ağrı bulunan hastalarda rahim transvajinal ultrasonografi ile ayrıntılı olarak değerlendirilebilir.

Tedavi gerektiren hastalarda yaş, çocuk isteği ve şikâyetlerin şiddetine göre medikal veya cerrahi seçenekler planlanabilir.

Çocuk isteğini tamamlamış ve medikal tedavilere rağmen ciddi şikâyetleri devam eden uygun hastalarda minimal invaziv histerektomi yöntemleri değerlendirilebilir. Karında kesi olmadan yapılan cerrahi seçenekler hakkında ayrıntılı bilgi için İzsiz Rahim Ameliyatı (vNOTES) sayfası incelenebilir.

Sık Sorulan Sorular

Adenomyozis kanser midir?

Hayır. Adenomyozis iyi huylu bir jinekolojik hastalıktır.

Adenomyozis miyom mudur?

Hayır. İkisi farklı hastalıklardır. Miyom genellikle iyi sınırlı bir düz kas kitlesiyken adenomyozis endometrial bez ve stromanın rahim kas tabakası içerisinde bulunmasıdır.

Adenomyozis ultrasonda görülür mü?

Evet. Deneyimli transvajinal ultrasonografik değerlendirmede adenomyozisi düşündüren çeşitli bulgular saptanabilir.

Adenomyozis adet kanamasını artırır mı?

Evet. Yoğun veya uzun süren adet kanaması adenomyozisin sık görülen belirtilerindendir.

Adenomyozis ağrı yapar mı?

Evet. Özellikle ağrılı adet ve kronik pelvik ağrı görülebilir.

Adenomyozis menopozdan sonra geçer mi?

Hastalık östrojene duyarlı olduğundan menopoz sonrasında genellikle gerileme eğilimindedir.

Adenomyoziste rahim mutlaka alınır mı?

Hayır. Birçok hastada medikal tedavilerle belirtiler kontrol edilebilir. Histerektomi genellikle çocuk isteğini tamamlamış, ciddi şikâyetleri olan ve diğer tedavilerden yeterli fayda görmeyen hastalarda değerlendirilir.