Dismenore: Şiddetli Adet Ağrısı Neden Olur, Nasıl Tedavi Edilir?

Dismenore, adet döneminde ortaya çıkan ağrılı krampları ifade eder ve kadınlarda sık görülen jinekolojik yakınmalardan biridir. Ağrı çoğunlukla alt karında kramp şeklindedir; bele veya bacaklara yayılabilir. Bazı kadınlarda bulantı, kusma, baş ağrısı veya ishal gibi belirtiler de adet ağrısına eşlik edebilir.

Dismenoreyi değerlendirirken en önemli ayrımlardan biri, ağrının primer dismenore mi yoksa altta yatan bir pelvik hastalığa bağlı sekonder dismenore mi olduğunun belirlenmesidir.

Primer Dismenore Nedir?

Primer dismenore, altta yatan belirgin bir pelvik hastalık olmaksızın ortaya çıkan ağrılı adet görmedir.

Genellikle adet görmeye başladıktan sonraki ilk yıllarda ortaya çıkar ve özellikle genç kadınlarda sık görülür.

Ağrı çoğunlukla adet kanamasının başlamasıyla birlikte veya hemen öncesinde başlar ve genellikle ilk günlerde daha belirgindir.

Primer Dismenore Neden Olur?

Primer dismenorenin gelişiminde prostaglandinler önemli rol oynar.

Adet sırasında endometriumdan salınan prostaglandinler rahim kasılmalarını uyarır. Güçlü rahim kasılmaları ve buna eşlik eden kan akımındaki değişiklikler ağrının ortaya çıkmasına katkıda bulunur.

Bu mekanizma, adet ağrısının neden özellikle kanamanın başladığı dönemde belirginleştiğini de açıklayabilir.

Adet Ağrısına Hangi Belirtiler Eşlik Edebilir?

Adet ağrısına yalnızca pelvik kramp eşlik etmeyebilir.

Bazı kadınlarda;

• Bulantı
• Kusma
• Baş ağrısı
• İshal

gibi sistemik belirtiler de görülebilir.

Sekonder Dismenore Nedir?

Sekonder dismenore, adet ağrısının altta yatan bir pelvik hastalığa bağlı olarak gelişmesidir.

Primer dismenoreden farklı olarak ağrının özelliklerinde zaman içerisinde değişiklik olabilir.

Özellikle daha önce ağrısız veya hafif ağrılı adet gören bir kadında sonradan belirgin adet ağrısının başlaması, sekonder nedenlerin araştırılmasını gerektirebilir.

Sekonder Dismenorenin Nedenleri Nelerdir?

Sekonder dismenoreyle ilişkili olabilecek jinekolojik hastalıklar arasında;

• Endometriozis
• Adenomyozis
• Miyomlar
• Pelvik inflamatuvar hastalık
• Rahim içi veya servikal bazı yapısal problemler

bulunabilir.

Bu nedenle her şiddetli adet ağrısını yalnızca ağrı kesici kullanarak geçiştirmek doğru olmayabilir.

Endometriozis Şiddetli Adet Ağrısı Yapar mı?

Evet.

Endometriozis, sekonder dismenorenin önemli nedenlerinden biridir.

Özellikle adet ağrısının yıllar içerisinde giderek şiddetlenmesi, kronik pelvik ağrı, cinsel ilişki sırasında ağrı veya infertilite gibi yakınmaların eşlik etmesi endometriozis açısından değerlendirmeyi gerektirebilir.

Adenomyozis Adet Ağrısına Neden Olur mu?

Adenomyozis de ağrılı adet görmenin nedenlerinden biridir.

Bu hastalarda adet ağrısına yoğun veya uzun süren adet kanaması eşlik edebilir.

Jinekolojik muayene ve transvajinal ultrasonografi adenomyozisin değerlendirilmesinde önemlidir.

Miyomlar Ağrılı Adete Neden Olabilir mi?

Miyomlar bazı kadınlarda adet kanamasının miktarını artırabilir ve pelvik ağrı veya basınç yakınmalarına neden olabilir.

Özellikle yoğun adet kanaması ile birlikte ortaya çıkan yeni veya giderek artan adet ağrısında rahim yapısının ultrasonografi ile değerlendirilmesi yararlı olabilir.

Adet Ağrısında Ne Zaman Jinekolojik Değerlendirme Gerekir?

Ağrının özellikleri primer ve sekonder dismenorenin ayrımında önemlidir.

Özellikle;

• Ağrının sonradan başlaması,
• Zaman içerisinde giderek şiddetlenmesi,
• Adet dışındaki dönemlerde de pelvik ağrı bulunması,
• Cinsel ilişki sırasında ağrı,
• Anormal veya yoğun uterin kanama,
• İnfertilite,
• Kullanılan tedavilere rağmen ağrının devam etmesi

altta yatan jinekolojik bir hastalığın araştırılmasını gerektirebilir.

Dismenore Tanısı Nasıl Konulur?

Değerlendirme öncelikle ayrıntılı öyküyle başlar.

Ağrının adet kanamasıyla ilişkisi, ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü ve zaman içerisinde değişip değişmediği sorgulanır.

Eşlik eden kanama bozuklukları, cinsel ilişki sırasında ağrı ve diğer pelvik belirtiler de değerlendirilir.

Dismenorede Jinekolojik Muayene Gerekir mi?

Primer dismenore ile uyumlu tipik yakınmaları bulunan genç hastalarda her zaman ileri inceleme gerekmeyebilir.

Ancak sekonder dismenore düşündüren belirtiler varsa pelvik muayene önem kazanır.

Muayenede rahim, adneksler ve pelvik hassasiyet değerlendirilerek endometriozis, adenomyozis, miyom veya diğer pelvik hastalıklara ait bulgular araştırılabilir.

Adet Ağrısında Ultrasonografi

Sekonder dismenore düşünülen hastalarda transvajinal ultrasonografi önemli değerlendirme yöntemlerinden biridir.

Ultrasonografi ile rahim ve yumurtalıklar değerlendirilerek;

• Adenomyozis
• Miyom
• Endometrioma
• Yumurtalık kistleri
• Diğer pelvik patolojiler

araştırılabilir.

Ancak normal ultrasonografi özellikle endometriozisin bütün formlarını tamamen dışlamaz.

Dismenore Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi primer ve sekonder dismenorede farklılık gösterir.

Primer dismenorede tedavinin temel amacı prostaglandinlerin etkisini azaltmak ve ağrıyı kontrol etmektir.

Sekonder dismenorede ise ağrı tedavisinin yanı sıra altta yatan hastalığın belirlenmesi ve buna yönelik tedavi önemlidir.

Adet Ağrısında NSAİİ Kullanılır mı?

Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) primer dismenore tedavisinde sık kullanılan ilk seçeneklerden biridir.

Bu ilaçlar prostaglandin üretimini azaltarak rahim kasılmalarının ve buna bağlı ağrının azalmasına yardımcı olur.

İbuprofen, naproksen ve mefenamik asit bu gruptaki ilaçlara örnektir.

Tedavinin adet başlamadan hemen önce veya ağrının başlangıcında uygulanması bazı hastalarda daha etkili olabilir.

Doğum Kontrol Hapları Adet Ağrısını Azaltır mı?

Kombine oral kontraseptifler bazı hastalarda dismenore tedavisinde kullanılabilir.

Ovulasyonun ve endometrial aktivitenin baskılanması sonucunda prostaglandin üretiminin azalmasına ve adet ağrısının hafiflemesine yardımcı olabilirler.

Özellikle gebelik planlamayan kadınlarda uygun hastalarda bir tedavi seçeneği olabilir.

Hormonlu Spiral Adet Ağrısında Kullanılabilir mi?

Levonorgestrel salgılayan rahim içi sistem bazı sekonder dismenore nedenlerinde ağrı ve kanamanın azaltılmasına yardımcı olabilir.

Ancak tedavi seçimi hastanın ağrısının nedenine göre yapılmalıdır.

GnRH Tedavileri Ne Zaman Kullanılır?

GnRH agonistleri ve antagonistleri özellikle endometriozisle ilişkili ağrı gibi seçilmiş durumlarda değerlendirilebilir.

Bunlar basit primer adet ağrısı için rutin ilk basamak tedavi değildir.

Tedaviye Rağmen Adet Ağrısı Geçmiyorsa Ne Yapılmalı?

Uygun medikal tedaviye rağmen ağrı devam ediyorsa tanının yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Özellikle sekonder dismenore açısından endometriozis, adenomyozis ve diğer pelvik hastalıklar araştırılmalıdır.

Bu aşamada öykü, muayene ve ultrasonografi bulgularına göre ileri değerlendirme planlanabilir.

Adet Ağrısı İçin Laparoskopi Gerekir mi?

Her dismenore hastasına laparoskopi yapılmaz.

Ancak medikal tedaviye rağmen şiddetli ağrının devam ettiği ve özellikle endometriozis gibi cerrahi olarak değerlendirilebilecek bir hastalıktan şüphelenildiği seçilmiş hastalarda laparoskopi gündeme gelebilir.

Laparoskopi sırasında pelvis doğrudan değerlendirilebilir ve saptanan endometriozis odakları uygun hastalarda aynı seansta tedavi edilebilir.

İzmir'de Şiddetli Adet Ağrısı ve Dismenore Değerlendirmesi

Şiddetli adet ağrısında önemli olan yalnızca ağrıyı azaltmak değil, primer dismenore ile endometriozis, adenomyozis veya miyom gibi sekonder nedenleri birbirinden ayırmaktır.

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç'ın İzmir Karşıyaka–Mavişehir'deki kliniğinde özellikle sonradan başlayan, giderek şiddetlenen veya diğer pelvik yakınmaların eşlik ettiği adet ağrılarında jinekolojik muayene ve transvajinal ultrasonografi ile altta yatan neden değerlendirilebilir.

Endometriozis veya başka bir cerrahi patoloji düşünülen seçilmiş hastalarda ise ileri değerlendirme ve gerektiğinde laparoskopik cerrahi planlanabilir.

Sık Sorulan Sorular

Çok şiddetli adet ağrısı normal midir?

Adet sırasında kramp görülebilir. Ancak günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyen, giderek artan veya tedaviye rağmen devam eden ağrı değerlendirilmelidir.

Adet ağrısı endometriozis belirtisi olabilir mi?

Evet. Özellikle zaman içerisinde şiddetlenen adet ağrısı endometriozisle ilişkili olabilir.

Adet ağrısı için ultrason gerekir mi?

Tipik primer dismenorede her hastada gerekli olmayabilir. Sekonder dismenore şüphesinde ultrasonografi önem kazanır.

Adet ağrısında ağrı kesici ne zaman kullanılır?

NSAİİ grubu ilaçların adet başlamadan hemen önce veya ağrının başlangıcında kullanılması etkili olabilir. İlaç seçimi hastanın sağlık durumuna göre yapılmalıdır.

Adet ağrısı için ameliyat gerekir mi?

Primer dismenorede ameliyat gerekmez. Endometriozis gibi sekonder bir neden saptanan seçilmiş hastalarda cerrahi tedavi gündeme gelebilir.