Kızlık Zarı Anomalileri Nelerdir? Belirtileri ve Tedavisi

Kızlık zarı (hymen), vajina girişinde bulunan ince membranöz bir dokudur. Embriyolojik gelişim sırasında vajinanın alt kısmı ile ürogenital sinüsün birleşim bölgesinde gelişir ve normalde fetal yaşamın son dönemlerinde orta kısmında bir açıklık oluşur.

Hymenin görünümü ve şekli kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bu farklılıkların önemli bir bölümü normal anatomik varyasyonlardır ve herhangi bir hastalık anlamına gelmez. Ancak hymenin vajina girişini tamamen veya kısmen kapattığı bazı doğumsal anomaliler, özellikle ergenlik döneminde adet kanının dışarı çıkmasını engelleyerek çeşitli problemlere neden olabilir.

Kızlık Zarı Anomalileri Nelerdir?

Hymenin gelişimi sırasında açıklığın oluşmaması veya farklı biçimde oluşması sonucunda çeşitli hymen anomalileri ortaya çıkabilir. Bunların başlıcaları:

• İmperfore hymen: Vajina girişinin hymen tarafından tamamen kapalı olmasıdır.
• Mikroperfore hymen: Hymen üzerinde yalnızca çok küçük bir açıklık bulunmasıdır.
• Septalı hymen: Hymenal açıklığın bir doku bandıyla iki bölüme ayrılmasıdır.
• Kribriform hymen: Hymen üzerinde tek bir açıklık yerine çok sayıda küçük açıklık bulunmasıdır.

Bunların dışında annüler, fimbriyal ve farklı şekillerde hymenal varyasyonlar da görülebilir.

İmperfore Hymen (Kapalı Kızlık Zarı) Nedir?

İmperfore hymen, hymenin vajina girişini tamamen kapattığı doğumsal bir anomalidir. Yaklaşık 1.000 kadında 1 oranında görüldüğü bildirilmektedir.

Çoğu vaka sporadiktir. Bununla birlikte aynı aile içerisinde birden fazla kişide görülen olgular da bildirilmiştir.

İmperfore hymen çocukluk döneminde hiçbir belirti vermeyebilir. Sorun çoğunlukla ergenlik döneminde adet kanamalarının başlaması gereken dönemde ortaya çıkar.

İmperfore Hymen Belirtileri Nelerdir?

Rahim içerisinde oluşan adet kanı hymenin tamamen kapalı olması nedeniyle vajinadan dışarı çıkamaz. Kan zamanla vajina içerisinde birikerek hematokolpos adı verilen duruma neden olur.

Birikim devam ederse rahim de kanla genişleyebilir ve hematometra gelişebilir.

Bu hastalarda en karakteristik şikâyetlerden biri primer amenore, yani ergenlik gelişiminin normal olmasına rağmen adet kanamasının başlamamasıdır.

Buna sıklıkla her ay tekrarlayan alt karın ve kasık ağrısı eşlik eder. Ağrı zaman içerisinde giderek şiddetlenebilir.

Karında şişkinlik, pelvik dolgunluk hissi, idrar yapmada güçlük ve kabızlık gibi belirtiler de görülebilir.

Bu nedenle ergenlik döneminde adet görmeyen ve düzenli aralıklarla tekrarlayan karın veya kasık ağrısı yaşayan gençlerde genital sistemde adet kanının dışarı çıkmasını engelleyen anomaliler akılda tutulmalıdır.

Hematokolpos Nedir?

Hematokolpos, adet kanının vajinadan dışarı çıkamaması nedeniyle vajina içerisinde birikmesidir.

İmperfore hymende biriken kan vajinayı giderek genişletebilir. Muayene sırasında hymen dışarı doğru bombeleşmiş ve mavimsi renkte görülebilir.

Vajinanın ileri derecede genişlemesi çevrede bulunan üriner sistem yapılarına da bası oluşturabilir. Üreterlerin etkilenmesi sonucunda hidronefroz gelişebilir. Çok ileri olgularda böbrek fonksiyonları dahi etkilenebilir.

Yenidoğan Döneminde İmperfore Hymen

İmperfore hymen her zaman ergenlik döneminde ortaya çıkmaz. Bazı olgularda yenidoğan döneminde fark edilebilir.

Anne kaynaklı östrojenlerin etkisiyle yenidoğanın genital sisteminde mukus salgısı oluşabilir. Vajina çıkışı tamamen kapalıysa bu salgılar vajina içerisinde birikebilir ve vajinal girişte bombeleşmeye neden olabilir.

Vakaların önemli bölümü belirti vermese de çok büyük sıvı birikimleri nadiren üriner sistem üzerinde bası oluşturabilir.

Mikroperfore Hymen Nedir?

Mikroperfore hymende vajina girişi tamamen kapalı değildir. Hymen üzerinde adet kanının geçebileceği çok küçük bir açıklık vardır.

Bu nedenle imperfore hymenin aksine adet kanaması genellikle gerçekleşir. Ancak açıklığın çok küçük olması nedeniyle kanın dışarı çıkması güçleşebilir ve adetlerin uzun sürmesi veya vajinal hijyenle ilgili sorunlar ortaya çıkabilir.

Hastalar özellikle tampon kullanmakta güçlük veya cinsel ilişki sırasında sorun yaşayabilir.

Septalı Hymen Nedir?

Septalı hymende vajinal açıklığın ortasında bulunan fazladan bir hymenal doku bandı, açıklığı iki ayrı bölüme ayırır.

Bazı kişilerde hiçbir yakınmaya neden olmazken bazı hastalarda tampon kullanımı veya cinsel ilişki sırasında güçlük ortaya çıkabilir.

Semptom oluşturan olgularda hymenal dokunun cerrahi olarak düzeltilmesi düşünülebilir.

Kribriform Hymen Nedir?

Kribriform hymende hymenal dokuda tek ve geniş bir açıklık yerine çok sayıda küçük açıklık bulunur.

Adet kanı bu küçük açıklıklardan dışarı çıkabildiği için imperfore hymendeki gibi tam bir tıkanıklık genellikle oluşmaz. Ancak adet kanının boşalmasının zorlaşması, uzun süren kanama veya tampon kullanımında güçlük görülebilir.

Kızlık Zarı Anomalilerinin Tanısı Nasıl Konur?

Tanıda hastanın öyküsü ve dikkatli bir jinekolojik muayene büyük önem taşır.

Özellikle primer amenore ve siklik pelvik ağrısı bulunan genç hastalarda dış genital bölgenin değerlendirilmesi imperfore hymenin fark edilmesini sağlayabilir.

Gerekli durumlarda ultrasonografi ile vajina ve rahim içerisinde kan birikimi olup olmadığı değerlendirilebilir.

Ayrıca vajinal çıkış tıkanıklığına yol açabilecek diğer doğumsal genital sistem anomalilerinin ayırıcı tanıda göz önünde bulundurulması gerekir.

Kızlık Zarı Anomalileri Nasıl Tedavi Edilir?

Her hymen anomalisi tedavi gerektirmez.

Herhangi bir yakınmaya yol açmayan anatomik varyasyonlarda müdahale gerekli olmayabilir. Ancak vajinal çıkışı engelleyen veya hastada belirgin yakınmaya neden olan anomaliler cerrahi olarak düzeltilebilir.

Özellikle imperfore hymende adet kanının vajina içerisinde birikmesi durumunda, hymenal açıklığın cerrahi olarak oluşturulması gerekir. Mikroperfore, septalı veya kribriform hymende ise tedavi kararı hastanın yakınmalarına göre verilir.

Cerrahinin amacı vajinal çıkışın normal şekilde sağlanması ve normal anatomik yapının mümkün olduğunca korunmasıdır.