Pelvik Ağrı: Kasık ve Alt Karın Ağrısının Nedenleri, Tanısı ve Tedavisi

Pelvik ağrı, kadınlarda jinekoloji başvurularının önemli nedenlerinden biridir. Ağrı aniden başlayan akut pelvik ağrı şeklinde olabileceği gibi aylar boyunca devam eden kronik pelvik ağrı şeklinde de görülebilir.

Pelvik bölgede hissedilen ağrının kaynağı her zaman rahim veya yumurtalıklar değildir. Jinekolojik hastalıkların yanı sıra idrar yolları, bağırsaklar, kas-iskelet sistemi ve sinir sistemi hastalıkları da benzer yakınmalara yol açabilir.

Bu nedenle özellikle tekrarlayan veya uzun süredir devam eden kasık ağrısında yalnızca ultrasonografide “kist var mı?” sorusuna cevap aramak yeterli değildir.

Pelvik Ağrı Nedir?

Pelvik ağrı alt karın ve pelvis bölgesinde hissedilen ağrıdır.

Ağrı mekanizması oldukça karmaşıktır. Pelvisteki organlardan kaynaklanan visseral ağrı ile karın duvarı, kaslar ve diğer somatik yapılardan kaynaklanan ağrı birbirinden farklı özellikler gösterebilir.

Ağrının algılanması yalnızca ağrının başladığı organa değil, sinir sisteminin bu uyarıları nasıl işlediğine de bağlıdır.

Akut Pelvik Ağrı Nedir?

Akut pelvik ağrı genellikle 6 aydan daha kısa süredir bulunan, çoğunlukla saatler veya günler içerisinde başlayan alt karın ve pelvis ağrısıdır.

Akut ağrıda öncelikle acil müdahale gerektirebilecek nedenlerin dışlanması gerekir.

Özellikle üreme çağındaki bir kadında ani başlayan pelvik ağrı dikkatle değerlendirilmelidir.

Ani Başlayan Şiddetli Kasık Ağrısının Nedenleri Nelerdir?

Akut pelvik ağrının jinekolojik nedenleri arasında;

• Pelvik inflamatuvar hastalık
• Tubo-ovaryan apse
• Dış gebelik
• Yumurtalık torsiyonu
• Yumurtalık kisti veya kitlesine bağlı komplikasyonlar
• Gebelikle ilişkili bazı durumlar

bulunabilir.

Ancak apandisit, divertikülit, sistit, piyelonefrit, üreter taşı, bağırsak tıkanıklığı ve karın duvarı problemleri de benzer ağrıya neden olabilir.

Ani Kasık Ağrısında Gebelik Testi Neden Önemlidir?

Üreme çağındaki kadınlarda akut pelvik ağrının değerlendirilmesinde gebelik olasılığının belirlenmesi önemlidir.

Çünkü gebelik varlığında dış gebelik gibi acil değerlendirme gerektirebilecek nedenler gündeme gelir.

Bu nedenle gerekli hastalarda beta-hCG değerlendirmesi tanısal yaklaşımın önemli parçalarından biridir.

Over Torsiyonu Ani Pelvik Ağrı Yapar mı?

Evet.

Over torsiyonu, yumurtalığın kendi damar ve bağları etrafında dönmesi sonucunda gelişebilir ve genellikle ani başlayan tek taraflı şiddetli kasık ağrısıyla ortaya çıkar.

Bulantı ve kusma eşlik edebilir.

Torsiyon şüphesi bulunan hastalarda gecikmeden değerlendirme önemlidir; çünkü gerekli olduğunda laparoskopik cerrahi ile torsiyon açılarak yumurtalığın korunması amaçlanabilir.

Yumurtalık Kisti Ani Ağrı Yapabilir mi?

Evet.

Yumurtalık kistinin kanaması veya rüptürü akut pelvik ağrıya neden olabilir.

Hastanın klinik durumu, ultrasonografi bulguları ve gerektiğinde laboratuvar sonuçları birlikte değerlendirilerek takip veya cerrahi gereksinimi belirlenir.

Her kist rüptürü ameliyat gerektirmez.

Pelvik Enfeksiyon Kasık Ağrısı Yapar mı?

Pelvik inflamatuvar hastalık alt karın ve pelvik ağrının önemli nedenlerinden biridir.

Ağrıya ateş, anormal vajinal akıntı, servikal hareket hassasiyeti veya adneksiyal hassasiyet eşlik edebilir.

Tubo-ovaryan apse gelişmiş hastalarda tablo daha ciddi olabilir.

Pelvik Ağrının Bağırsak Kaynaklı Nedenleri Nelerdir?

Pelvik ağrı her zaman jinekolojik değildir.

Gastrointestinal nedenler arasında;

• Gastroenterit
• Divertikülit
• Kabızlık
• İrritabl bağırsak sendromu
• İnflamatuvar bağırsak hastalıkları
• Bağırsak tıkanıklığı
• Gastrointestinal maligniteler

yer alabilir.

Bu nedenle özellikle bağırsak alışkanlıklarında değişiklik, dışkılama ile ilişkili ağrı veya gastrointestinal belirtiler bulunan hastalarda değerlendirme buna göre genişletilir.

İdrar Yolları Hastalıkları Pelvik Ağrı Yapar mı?

Evet.

Sistit, piyelonefrit, üreter taşı ve diğer üriner sistem hastalıkları alt karın veya kasık ağrısına neden olabilir.

İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, kanlı idrar veya yan ağrısı gibi belirtiler üriner sistem kaynaklı ağrıyı düşündürebilir.

Pelvik Ağrı Nasıl Değerlendirilir?

Değerlendirme ayrıntılı öykü ile başlar.

Ağrının;

• Ne zaman başladığı
• Nerede hissedildiği
• Tek veya çift taraflı olması
• Sürekli veya aralıklı olması
• Adetlerle ilişkisi
• Cinsel ilişkiyle ilişkisi
• İdrar veya dışkılama sırasında değişmesi
• Şiddeti
• Daha önce benzer ağrı yaşanıp yaşanmadığı

sorgulanır.

Gebelik olasılığı, önceki ameliyatlar ve mevcut jinekolojik hastalıklar da değerlendirmede önemlidir.

Pelvik Ağrıda Jinekolojik Muayene

Muayenede yalnızca rahim ve yumurtalıklar değerlendirilmez.

Karın muayenesi, hassasiyetin yeri, peritoneal irritasyon bulguları ve gerektiğinde pelvik muayene birlikte değerlendirilir.

Pelvik muayenede vulva, vajen ve serviksin yanı sıra rahmin büyüklüğü ve hareketliliği, adneksiyal kitle veya hassasiyet ve posterior pelvis değerlendirilebilir.

Pelvik Ağrıda Ultrasonografi

Jinekolojik neden düşünülen pelvik ağrıda transvajinal ultrasonografi temel görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Ultrasonografi ile;

• Yumurtalık kistleri
• Endometrioma
• Adneksiyal kitleler
• Miyomlar
• Adenomyozis bulguları
• Pelvik serbest sıvı
• Dış gebelikle ilişkili bulgular

değerlendirilebilir.

Gerekli durumlarda renkli Doppler inceleme eklenebilir.

Pelvik Ağrıda Tomografi veya MR Gerekir mi?

Her hastada gerekmez.

Jinekolojik neden düşünülüyorsa ultrasonografi genellikle ilk görüntüleme yöntemidir.

Ancak apandisit, üreter taşı veya gastrointestinal patoloji gibi jinekoloji dışı nedenlerden şüphelenildiğinde bilgisayarlı tomografi yararlı olabilir.

Derin endometriozis gibi seçilmiş jinekolojik hastalıklarda ise MR kullanılabilir.

Kronik Pelvik Ağrı Nedir?

Kronik pelvik ağrı genellikle 6 aydan uzun süren, pelvis bölgesinde hissedilen ve hastanın yaşam kalitesini etkileyebilen ağrı olarak tanımlanır.

Kronik pelvik ağrının tek bir nedeni olmayabilir.

Aynı hastada jinekolojik, gastrointestinal, üriner, kas-iskelet ve nörolojik faktörler birlikte bulunabilir.

Kronik Pelvik Ağrının Jinekolojik Nedenleri

Kronik pelvik ağrıyla ilişkili olabilecek jinekolojik durumlar arasında;

• Endometriozis
• Adenomyozis
• Miyomlar
• Pelvik yapışıklıklar
• Yumurtalık kitleleri
• Kronik pelvik inflamasyon
• Pelvik organ prolapsusu
• Pelvik konjesyon sendromu

bulunabilir.

Özellikle endometriozis kronik pelvik ağrının önemli nedenlerinden biridir.

Endometriozis Kronik Pelvik Ağrı Yapar mı?

Evet.

Endometriozis; şiddetli adet ağrısı, kronik pelvik ağrı, derin cinsel ilişki ağrısı ve dışkılama sırasında ağrıya neden olabilir.

Yumurtalık endometriomalarının yanı sıra derin endometriozis bağırsak, mesane, üreter ve posterior pelvisi etkileyebilir.

Bu nedenle kronik ağrısı olan hastada yalnızca yumurtalıklara bakılması yeterli olmayabilir.

Adenomyozis Pelvik Ağrı Yapar mı?

Evet.

Adenomyozis özellikle yoğun adet kanaması ve giderek şiddetlenen adet ağrısıyla ilişkili olabilir.

Muayenede rahim büyümüş ve hassas olabilir.

Transvajinal ultrasonografi ve seçilmiş hastalarda MR tanıda yardımcı olabilir.

Pelvik Yapışıklıklar Ağrı Yapar mı?

Geçirilmiş karın veya pelvik ameliyatlar sonrasında yapışıklıklar gelişebilir.

Endometriozis ve geçirilmiş enfeksiyonlar da yapışıklıklara neden olabilir.

Ancak yapışıklıkların kronik pelvik ağrı ile ilişkisi her hastada aynı değildir ve yalnızca yapışıklık görülmesi ağrının nedeninin kesin olarak bulunduğu anlamına gelmez.

Pelvik Ağrıda Geçirilmiş Ameliyatlar Neden Önemlidir?

Önceki abdominal ve pelvik cerrahiler yapışıklık riskini artırabilir.

Bu nedenle kronik pelvik ağrı değerlendirmesinde daha önce geçirilmiş sezaryen, histerektomi, yumurtalık ameliyatları veya diğer abdominal operasyonlar sorgulanır.

Ağrının ameliyatla zamansal ilişkisi de önemlidir.

Kas ve Pelvik Taban Problemleri Pelvik Ağrı Yapabilir mi?

Evet.

Kronik pelvik ağrının önemli ancak bazen gözden kaçabilen nedenlerinden biri pelvik taban ve kas-iskelet sistemi kaynaklı ağrıdır.

Pelvik taban kaslarında hassasiyet veya spazm bulunabilir.

Kalça, bel, sakroiliak bölge ve karın duvarındaki kas-iskelet problemleri de pelvik ağrı şeklinde hissedilebilir.

Pelvik Taban Muayenesi Neden Yapılır?

Kronik pelvik ağrıda pelvik taban kaslarının değerlendirilmesi ağrının kas kaynaklı bileşenlerini ortaya koyabilir.

Muayenede obturator internus, levator ani kompleksinin farklı bölümleri ve diğer pelvik taban yapılarında hassasiyet araştırılabilir.

Bu değerlendirme özellikle ultrasonografisi normal olduğu halde uzun süredir ağrısı devam eden kadınlarda önem kazanabilir.

Ultrasonda Hiçbir Şey Çıkmıyor Ama Kasık Ağrım Var: Neden?

Bu oldukça önemli bir durumdur.

Normal ultrasonografi, hastanın ağrısının gerçek olmadığı anlamına gelmez.

Endometriozisin bazı formları, pelvik taban kas ağrısı, nöropatik ağrı, gastrointestinal veya üriner hastalıklar rutin ultrasonografide görülmeyebilir.

Bu nedenle kronik pelvik ağrı değerlendirmesi yalnızca görüntüleme sonucuna indirgenmemelidir.

Kronik Ağrıda Sinir Sistemi Neden Önemlidir?

Uzun süre devam eden ağrıda sinir sisteminin ağrıya verdiği yanıt değişebilir.

Başlangıçtaki hastalık veya doku hasarı ortadan kalksa bile bazı hastalarda ağrı sistemi daha duyarlı hale gelebilir.

Bu durum ağrının kronikleşmesine katkıda bulunabilir.

Dolayısıyla uzun süredir devam eden pelvik ağrıda yalnızca anatomik bir lezyon aramak her zaman yeterli olmayabilir.

Pelvik Ağrı ile Cinsel İlişki Sırasında Ağrı Birlikte Olabilir mi?

Evet.

Disparoni olarak adlandırılan cinsel ilişki sırasında ağrı endometriozis, pelvik taban kas problemleri ve diğer pelvik hastalıklarla ilişkili olabilir.

Özellikle derin ilişki ağrısının adet ağrısıyla birlikte bulunması endometriozis açısından dikkat çekicidir.

Pelvik Ağrıda Laparoskopi Ne Zaman Yapılır?

Her pelvik ağrı hastasına laparoskopi yapılmaz.

Ancak öykü, muayene ve görüntüleme sonrasında cerrahi olarak tedavi edilebilecek bir hastalıktan şüpheleniliyorsa laparoskopi gündeme gelebilir.

Özellikle endometriozis, adneksiyal kitle veya torsiyon gibi durumlarda laparoskopi hem tanı hem de tedavi açısından kullanılabilir.

Kronik Pelvik Ağrıda Laparoskopi Her Zaman Çözüm müdür?

Hayır.

Kronik pelvik ağrının birden fazla nedeni olabilir.

Cerrahiyle düzeltilebilecek belirgin bir patoloji bulunmadan yapılan ameliyat her hastada ağrıyı ortadan kaldırmayabilir.

Bu nedenle ameliyat kararı yalnızca “ağrı var” gerekçesiyle değil, ağrının olası kaynağı belirlendikten sonra verilmelidir.

Pelvik Ağrı Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi ağrının nedenine yöneliktir.

Endometriozis veya adenomyozis gibi hastalıklarda hormonal tedaviler kullanılabilir.

Enfeksiyon varsa uygun antimikrobiyal tedavi gerekir.

Pelvik taban kaynaklı ağrılarda pelvik taban fizik tedavisi yararlı olabilir.

Nöropatik veya kronik ağrı sendromlarında ise ağrı mekanizmasına yönelik farklı ilaçlar ve multidisipliner tedaviler kullanılabilir.

Pelvik Taban Fizik Tedavisi Nedir?

Pelvik taban fizik tedavisi özellikle pelvik taban kaslarında spazm, hassasiyet veya miyofasiyal ağrı bulunan hastalarda uygulanabilir.

Tedavi pelvik taban, kalça, karın ve ilişkili kas gruplarının değerlendirilmesini ve uygun egzersiz veya manuel tedavi yöntemlerini içerebilir.

Her kronik pelvik ağrı hastasında gerekli değildir; muayene bulgularına göre seçilir.

Kronik Pelvik Ağrıda Psikolojik Destek Kullanılabilir mi?

Kronik ağrı kişinin günlük yaşamını, uyku düzenini ve yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir.

Bu nedenle seçilmiş hastalarda bilişsel davranışçı terapi ve diğer destekleyici yöntemler tedavinin bir parçası olabilir.

Bu yaklaşım ağrının “psikolojik olduğu” anlamına gelmez. Amaç kronik ağrının çok boyutlu yapısını birlikte yönetmektir.

Pelvik Konjesyon Sendromu Nedir?

Pelvik konjesyon sendromunda pelvik venlerde genişleme ve venöz dolaşım bozukluğu kronik pelvik ağrıyla ilişkili olabilir.

Ağrı özellikle uzun süre ayakta kalmakla artabilir ve bazı hastalarda cinsel ilişki sonrasında belirginleşebilir.

Tanıda Doppler ultrasonografi ve seçilmiş hastalarda diğer görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Pelvik Ağrıda Ne Zaman Acile Başvurulmalıdır?

Özellikle;

• Ani başlayan çok şiddetli kasık veya alt karın ağrısı
• Ağrıya eşlik eden bulantı ve kusma
• Bayılma veya ciddi halsizlik
• Gebelik ihtimaliyle birlikte ağrı
• Ateşle birlikte şiddetli pelvik ağrı
• Bilinen yumurtalık kistiyle birlikte ani şiddetli ağrı

varsa gecikmeden değerlendirme gerekir.

Bu hastalarda dış gebelik, over torsiyonu, kist komplikasyonları veya ciddi enfeksiyon gibi acil durumların dışlanması önemlidir.

İzmir'de Pelvik Ağrı ve Kasık Ağrısı Değerlendirmesi

Pelvik ağrının değerlendirilmesinde en önemli nokta, hastaya yalnızca “ultrason normal” veya “yumurtalıkta kist yok” denilerek değerlendirmeyi sonlandırmamaktır.

Prof. Dr. Selçuk Erkılınç'ın İzmir Karşıyaka–Mavişehir'deki kliniğinde akut veya kronik pelvik ağrı bulunan hastalarda öykü, jinekolojik muayene ve transvajinal ultrasonografi birlikte değerlendirilerek ağrının olası nedeni araştırılabilir.

Özellikle endometriozis, adenomyozis, yumurtalık kistleri ve kitleleri, over torsiyonu ve diğer cerrahi jinekolojik nedenlerin ayrımının yapılması önemlidir.

Cerrahi gerektiren bir neden saptandığında uygun hastalarda laparoskopik yaklaşım planlanabilir. Buna karşılık ağrının pelvik taban, gastrointestinal, üriner veya nöropatik kaynaklı olduğu düşünülen hastalarda gereksiz cerrahiden kaçınarak ilgili tedaviye yönelmek gerekir.

Amaç yalnızca ağrıyı geçici olarak bastırmak değil, ağrının kaynağını mümkün olduğunca doğru belirleyerek nedene yönelik tedavi planlamaktır.

Sık Sorulan Sorular

Kasık ağrısı yumurtalık kistinden olur mu?

Olabilir. Ancak kasık ağrısının tek nedeni yumurtalık kisti değildir. Endometriozis, enfeksiyon, torsiyon, üriner ve gastrointestinal hastalıklar da ağrı yapabilir.

Ani şiddetli kasık ağrısı tehlikeli midir?

Over torsiyonu, dış gebelik veya diğer akut hastalıkların belirtisi olabileceğinden gecikmeden değerlendirilmelidir.

Ultrason normal olduğu halde pelvik ağrı olabilir mi?

Evet. Bazı endometriozis odakları, pelvik taban kas problemleri, nöropatik ağrı ve jinekoloji dışı nedenler rutin ultrasonografide görülmeyebilir.

Kronik pelvik ağrı ne kadar sürerse kronik kabul edilir?

Bu bölümde kronik pelvik ağrı için 6 aydan uzun süren pelvik ağrı tanımı kullanılmaktadır.

Pelvik ağrı için laparoskopi gerekir mi?

Her hastada gerekmez. Laparoskopi cerrahi olarak tedavi edilebilir bir hastalıktan şüphelenilen seçilmiş hastalarda kullanılır.

Endometriozis kasık ağrısı yapar mı?

Evet. Endometriozis kronik pelvik ağrı, şiddetli adet ağrısı ve cinsel ilişki sırasında ağrıya neden olabilir.