Rahim Sarkmasında Ameliyatsız Tedavi

Pelvik organ prolapsusunda tedavi kararı yalnızca sarkmanın derecesine göre verilmez. Hastanın vajinada ele gelen kitle veya baskı hissi, idrar ve bağırsak yakınmaları, cinsel fonksiyonları, yaşı, eşlik eden hastalıkları ve tedaviden beklentileri birlikte değerlendirilmelidir.

Hiç şikâyeti olmayan veya yakınmaları çok hafif olan kadınlarda her zaman aktif tedavi gerekmez. Bu hastalarda takip uygun bir seçenek olabilir. Ancak sarkmanın günlük yaşamı belirgin şekilde etkilediği kadınlarda tedavi seçenekleri değerlendirilmelidir.

Ameliyatsız yöntemlerin temel seçenekleri pessar kullanımı ve pelvik taban kas egzersizleridir. Bu yöntemlerin önemli avantajı cerrahi gerektirmemeleridir; ancak özellikle ileri anatomik sarkmada prolapsusu kalıcı olarak düzeltmeleri beklenmemelidir.

Pessar Nedir?

Vajinal pessar, sarkan vajen duvarlarını veya rahmi mekanik olarak desteklemek amacıyla vajen içerisine yerleştirilen bir cihazdır.

Özellikle ameliyat olmak istemeyen, cerrahi için uygun olmayan veya cerrahiyi ertelemek isteyen kadınlarda düşünülebilir. Pessar aynı zamanda ameliyat planlanmadan önce prolapsusun yerine getirilmesiyle bazı şikâyetlerin ne ölçüde düzelebileceğini değerlendirmek amacıyla da kullanılabilir.

Pessarın başarılı olabilmesi için doğru tip ve büyüklüğün seçilmesi gerekir. Çok küçük pessar yerinden çıkabilir; çok büyük pessar ise bası, ağrı ve vajinal irritasyona neden olabilir.

Hangi Pessar Kullanılır?

Pessarlar genel olarak destek sağlayan ve vajen içerisinde yer kaplayarak prolapsusu tutan modeller şeklinde düşünülebilir.

Ring pessar sık kullanılan destek pessarlarından biridir. Daha ileri dereceli prolapsuslarda yer kaplayan farklı pessar tipleri gerekebilir.

Pessar seçimi; prolapsusun tipi ve derecesi, vajinal anatomi, hastanın cinsel aktivitesi, yaşı ve cihazı çıkarıp yeniden yerleştirebilme becerisi gibi faktörlerden etkilenir.

İdeal olarak pessar hastada ağrı oluşturmamalı, günlük hareketleri engellememeli, idrar yapmayı zorlaştırmamalı ve kolayca yerinden çıkmamalıdır.

Pessar Kullanırken Takip Gerekir mi?

Evet. Pessar yerleştirilip unutulabilecek bir cihaz değildir.

İlk uygulamadan sonra vajinal dokuların ve pessarın pozisyonunun kontrol edilmesi gerekir. Pessarı kendisi çıkarıp takabilen kadınlar cihazı düzenli olarak temizleyebilir. Bunu yapamayan hastalarda ise belirli aralıklarla hekim kontrolü gerekir.

Uzun süre kontrol edilmeden kullanılan pessarlarda komplikasyon riski artabilir.

Pessarın Yan Etkileri

Pessar kullanımında;

• vajinal akıntı ve koku,
• vajinal kanama,
• vajinal irritasyon,
• erozyon veya ülserasyon,
• ağrı,
• cihazın yerinden çıkması,
• idrar kaçırma

gibi sorunlar ortaya çıkabilir.

Vajinal kanama özellikle pessarın vajen duvarında irritasyon veya erozyon oluşturduğunu düşündürebilir ve değerlendirilmelidir.

Ciddi erozyon gibi komplikasyonlar nadir olmakla birlikte özellikle uzun süre kontrol edilmeden kullanılan pessarlarda risk artar.

Pelvik Taban Egzersizleri Rahim Sarkmasını Düzeltir mi?

Pelvik taban kas egzersizleri (Kegel egzersizleri) pelvik taban kaslarının düzenli olarak kasılıp gevşetilmesine dayanır.

Amaç pelvik taban kaslarının gücünü ve fonksiyonunu artırmaktır.

Pelvik taban kas egzersizlerinin önemli avantajları düşük riskli ve düşük maliyetli olmalarıdır. Hafif veya orta dereceli prolapsusu bulunan bazı kadınlarda prolapsusa bağlı yakınmalarda iyileşme sağlayabilirler.

Ancak burada hastanın beklentisini doğru belirlemek gerekir:

Pelvik taban egzersizleri ileri derecede anatomik rahim veya vajen sarkmasını yerine kaldıran bir tedavi değildir.

Bu nedenle egzersizlerin semptomlarda sağlayabileceği iyileşme ile prolapsusun anatomik olarak düzeltilmesi birbirinden ayrılmalıdır.

Ameliyatsız Tedavi Kimler İçin Daha Uygundur?

Cerrahi dışı yaklaşım özellikle şikâyeti olmayan veya hafif olan, ameliyat istemeyen, ameliyatı ertelemek isteyen ya da cerrahi açıdan uygun olmayan kadınlarda değerlendirilebilir.

Buna karşılık vajenden belirgin şekilde dışarı çıkan prolapsusu bulunan, sarkma nedeniyle günlük yaşamı ciddi biçimde etkilenen veya konservatif yöntemlerden yeterli fayda görmeyen kadınlarda cerrahi tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi gerekebilir.