Transvers Vajinal Septum ve Longitudinal Vajinal Septum
Vajinal septumlar, vajinanın embriyolojik gelişimi sırasında Müllerian kanalların birleşmesi veya vajinal kanalın gelişimindeki bozukluklar sonucunda ortaya çıkan doğumsal anomalilerdir. Septumun yerleşimine göre temel olarak transvers vajinal septum ve longitudinal vajinal septum olarak iki grupta değerlendirilir.
Transvers Vajinal Septum Nedir?
Transvers vajinal septum, vajinayı yatay olarak bölen doğumsal bir doku tabakasıdır. Embriyolojik olarak Müllerian kanallar ile vajinal plağın birleşmesi veya kanalizasyonundaki bozukluklarla ilişkili olduğu düşünülmektedir.
Nadir görülen bir anomalidir ve yaklaşık 30.000–70.000 kadında 1 oranında bildirilmektedir.
Septum vajinanın üst, orta veya alt bölümünde bulunabilir. Üst vajinada yerleşen septumlar Müllerian kanallar ile vajinal plağın birleşme bölgesine karşılık gelir. Septumun kalınlığı ve vajinal kanalı ne ölçüde kapattığı hastanın belirtilerini belirleyen önemli faktörlerdir.
Tam ve Kısmi Transvers Vajinal Septum
Transvers septum vajinayı tamamen kapatabilir veya üzerinde küçük bir açıklık bulunabilir.
Tam tıkanıklık olduğunda adet kanı dışarı çıkamaz. Ergenlik döneminde adetlerin başlamasıyla birlikte kan septumun üzerinde birikerek hematokolpos oluşturabilir. Birikimin devam etmesi durumunda rahim içerisinde de kan toplanabilir ve hematometra gelişebilir.
Bu hastalar sıklıkla primer amenore ve her ay tekrarlayan kasık veya alt karın ağrısı ile başvururlar. Klinik tablo bu yönüyle imperfore hymene benzeyebilir.
Septumda küçük bir açıklık bulunuyorsa adet kanaması gerçekleşebilir. Ancak akımın yetersiz olması nedeniyle vajinal sekresyonların veya adet kanının birikmesi ve nadiren enfeksiyon gelişmesi mümkündür.
Transvers Vajinal Septum Belirtileri
Tam obstrüksiyon bulunan genç hastalarda en önemli belirtiler adet görememe, siklik pelvik ağrı ve vajina içerisinde kan birikmesidir.
Muayenede vajinanın normalden kısa olduğu düşünülebilir ve serviks görülemeyebilir. Bu nedenle imperfore hymen ve diğer vajinal çıkış anomalileriyle ayırıcı tanı önemlidir.
Kısmi septumu bulunan hastalarda ise adet görülebilir. Bazı hastalar uzun süre belirti vermeyebilir ve tanı ancak tampon kullanımında güçlük, cinsel ilişki sırasında ağrı veya jinekolojik muayene sırasında konulabilir.
Tanı Nasıl Konur?
Tanıda jinekolojik muayenenin yanı sıra ultrasonografi ve manyetik rezonans (MR) görüntüleme kullanılabilir.
Özellikle MR, septumun:
yerleşimini, kalınlığını, vajinanın hangi seviyesinde bulunduğunu ve septumun üzerinde açıklık olup olmadığını değerlendirmede yararlıdır.
Aynı zamanda hematokolpos veya hematometra gibi adet kanının birikmesine bağlı değişiklikler ve eşlik eden diğer Müllerian anomaliler değerlendirilebilir.
Transvers Vajinal Septum Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi hastanın yakınmalarına, septumun kalınlığına, yerleşimine ve vajinal kanalı ne ölçüde kapattığına göre planlanır.
Semptom oluşturan septumlarda cerrahi tedavi gerekebilir. İnce septumlar çıkarıldıktan sonra vajinal mukozanın karşılıklı kenarları birleştirilebilir. Daha kalın veya geniş doku kaybı oluşturabilecek septumlarda ise daha kapsamlı rekonstrüktif cerrahi yöntemler gerekebilir.
Cerrahi planlamanın temel amacı yalnızca septumu açmak değil, vajinanın anatomik devamlılığını ve fonksiyonunu mümkün olduğunca korumaktır.
Longitudinal Vajinal Septum Nedir?
Longitudinal vajinal septum, vajinanın uzun ekseni boyunca uzanan ve vajinal kanalı iki bölüme ayırabilen doğumsal bir anomalidir.
Müllerian kanalların lateral füzyonundaki veya aradaki dokunun rezorpsiyonundaki bozukluklar sonucunda gelişir.
Septum vajinanın yalnızca bir bölümünü etkileyebileceği gibi vajinanın tamamı boyunca da uzanabilir.
Longitudinal vajinal septuma çift serviks ve uterus didelfis gibi Müllerian anomaliler eşlik edebilir. Ayrıca bazı olgularda üriner sistem anomalileri de görülebilir.
Longitudinal Vajinal Septum Belirtileri
Tıkanıklık oluşturmayan longitudinal septumlar uzun süre belirti vermeyebilir.
Bazı hastalarda:
- Cinsel ilişki sırasında ağrı veya güçlük,
- Tampon kullanımında zorluk,
- Tampon kullanılmasına rağmen vajinal kanama,
- Tek taraflı tekrarlayan pelvik ağrı
görülebilir.
Septumun bir vajinal kanalı tamamen kapattığı durumlarda o tarafta adet kanı birikebilir. Bu durum obstrükte hemivajina ve hematokolpos gelişmesine yol açabilir.
Özellikle uterus didelfis + obstrükte hemivajina + aynı tarafta renal agenezi birlikteliği, OHVIRA sendromu (Herlyn-Werner-Wunderlich sendromu) olarak adlandırılır.
Bu nedenle longitudinal vajinal septum saptanan hastalarda yalnızca vajinanın değil, uterus, serviks ve üriner sistem anatomisinin da birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Vajinal Septumlarda Cerrahi Tedavi
Cerrahi gerektiren longitudinal septumlarda temel yaklaşım septumun çıkarılması ve vajinal duvarların anatomik olarak yeniden düzenlenmesidir.
Obstrüksiyon bulunan olgularda cerrahi sırasında gerilmiş ve anatomisi değişmiş vajinanın komşuluğunda mesane ve rektumun bulunduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle özellikle kompleks anomalilerde ameliyat öncesi anatomik değerlendirmenin ayrıntılı yapılması önem taşır.
Prof. Dr. Selçuk Erkılınç
Kadın Hastalıkları ve Doğum ile Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi uzmanı. 17 yıllık hekimlik deneyimi, 45+ akademik yayını ve profesörlük akademik unvanı ile kadın sağlığı alanında öncü çalışmalar yürütmektedir.
